Kusunoki Masashige był bez przesady geniuszem wojny partyzanckiej. Gdyby nie ten utalentowany dowódca, cesarz Go-Daigo prawdopodobnie nie tylko nie objąłby tronu, ale też nie byłby w stanie stawić rzeczywistego oporu potężnemu klanowi Hojo. O jego życiu przed rokiem 1331 wiadomo bardzo niewiele; prawdopodobnie należał do akuto — „bezprawnych ludzi”, jak nazywano półbandyckie grupy samurajów terroryzujące wsie i małe miasteczka pod koniec XIII wieku. Kiedy cesarz wezwał go do służby, Masashige nie miał ani armii, ani pieniędzy, ani poparcia społeczeństwa. Mimo to właśnie wtedy rozpoczął swoją błyskotliwą karierę wojskową broniąc fortecy Akasaka. Ten drewniany fort otoczony palisadą stał się pierwszą poważną przeszkodą dla armii siogunatu Hojo: kilka tysięcy samurajów z prowincji wschodnich otoczyło zaledwie 200 ludzi Masashige i rozpoczęło szturm.
Obrońcy zasypali ich gradem strzał i zmusili do odwrotu. Gdy samuraje Hojo zatrzymali się na odpoczynek, 300 jeźdźców z oddziału zasadzki nagle ich zaatakowało i odrzuciło od murów. Następnego dnia przeprowadzono kolejny szturm, ale gdy tylko napastnicy wspięli się na palisadę, ta runęła im na głowy — Masashige wcześniej zbudował fałszywą ścianę.
Widząc, że bezpośrednie ataki są zbyt kosztowne, wojska Hojo postanowiły zagłodzić fortecę, zwłaszcza że Masashige miał zapasy żywności tylko na kilka dni. Jednak wydarzyło się coś niespodziewanego: na oczach zdumionych oblężniczych forteca stanęła w płomieniach. Obrońcy sami ją podpalili i zniknęli w nocy, rozsiewając plotki o śmierci Masashige. Bakufu przez pół roku wierzyło, że zginął, aż wiosną 1332 roku nagle pojawił się ponownie — pod murami tej samej fortecy.
Tym razem zdobył ją podstępem: jego ludzie przebrali się za tragarzy żywności, zostali wpuszczeni do środka, po czym wyciągnęli broń i otworzyli bramy. Pozyskawszy dowódcę fortecy, Masashige zebrał 700 ludzi i przeprowadził szybki rajd przez dwie prowincje centralne, przyciągając nowych samurajów. Dysponując armią 2 000 żołnierzy, rozgromił pięciotysięczne wojsko rządowe pod świątynią Tennōji, stosując jedną z najstarszych taktyk — zwabienie przeciwnika słabym oddziałem kawalerii w zasadzkę.
Jesienią 1332 roku Masashige umocnił się w fortecy Chihaya na górze Kongo. Choć była podobna rozmiarami do Akasaki, miała zasadniczą przewagę — źródła wody i duże zapasy żywności. Bakufu ściągnęło najlepszych samurajów z regionu Kanto, aby ją oblegać. Przez trzy miesiące trwało ciężkie oblężenie: Masashige odparł kilka szturmów, spalił ogromną drabinę oblężniczą przerzuconą nad wąskim wąwozem i przeprowadził desperacki nocny wypad, zabijając wielu wrogów.
Oblężenie Chihayi było ostatecznym ciosem dla potęgi Hojo — armia oblegająca fortecę wkrótce się rozproszyła. Ledwie wydostawszy się z oblężenia, Masashige zebrał 7 000 ludzi i odprowadził cesarza, który wrócił z wygnania, do stolicy.
W 1335 roku Ashikaga Takauji zbuntował się przeciw cesarzowi i zajął Kioto. Masashige, dysponując mniejszymi siłami, odniósł zwycięstwo, ale potem udawał odwrót, ponownie szerząc plotki o swojej śmierci. Armia Takauji podzieliła się, by ścigać „uciekinierów”, i została zniszczona częściami. Gdy pół roku później Takauji powrócił, doświadczony dowódca został ponownie wezwany na dwór.
Masashige, wierny swoim metodom walki partyzanckiej, doradził cesarzowi ukryć się w świątyni Enryakuji, wpuścić armię Ashikagi do stolicy, a następnie uwięzić ją tam, odcinając dostawy żywności. Jednak dworzanie przekonywali Go-Daigo, że „choć armia bandytów jest duża i silna, cesarskie wojska mają wsparcie niebios i przepędzą wroga”. Na to Masashige z goryczą zawołał: „Skoro sprawy zaszły tak daleko, co tu doradzać czy sprzeciwiać się!” Opuścił dwór i przygotował się na śmierć.
W bitwie pod Minatogawą walczył do końca, ale będąc otoczony, popełnił seppuku. Mimo że jego wizerunek był intensywnie wykorzystywany w propagandzie militaryzmu od 1868 roku aż do końca II wojny światowej, Kusunoki Masashige pozostaje jedną z najbardziej cenionych postaci w historii Japonii.
Zobacz także
-
Zamek Maruoka
Zamek Maruoka znajduje się w centralnej części dawnego miasta Maruoka, które obecnie wchodzi w skład miasta Sakai. Obszar ten leży w północno-wschodniej części prefektury Fukui. Zamek został wzniesiony na brzegu rzeki Kuzuryū, po przeciwnej stronie miasta Fukui, które było dawniej centrum administracyjnym prowincji Echizen. Dzięki swojemu położeniu Maruoka miał duże znaczenie strategiczne, ponieważ kontrolował jednocześnie dwie ważne trasy: drogę Hokurikudō prowadzącą z prowincji Kaga oraz szlak Mino Kaidō łączący te tereny z prowincją Mino.
-
Yamagata Masakage
Masakage był jednym z najbardziej lojalnych i utalentowanych dowódców Takedy Shingena. Należał do słynnej listy „Dwudziestu Czterech Generałów Takedy Shingena”, a także do wąskiego grona czterech szczególnie zaufanych wodzów znanych jako Shitennō.
-
Yagyu Munenori
Yagyū Munenori rozpoczął służbę u Tokugawy Ieyasu w czasie, gdy u jego boku znajdował się jeszcze jego ojciec, Yagyū Muneyoshi. W 1600 roku Munenori wziął udział w decydującej bitwie pod Sekigaharą. Już w 1601 roku został mianowany instruktorem kenjutsu Tokugawy Hidetady, syna Ieyasu, który później został drugim siogunem z rodu Tokugawa.
-
Yagyu Muneyoshi
Samuraj pochodzący z prowincji Yamato, wywodził się z rodziny, która poniosła klęskę w walce z klanem Tsutsui. Muneyoshi po raz pierwszy wziął udział w bitwie w wieku szesnastu lat. Zmuszony przez okoliczności, wstąpił na służbę domu Tsutsui, a następnie służył Miyoshi Tōkei. Później znalazł się pod dowództwem Matsunagi Hisahide i z czasem został wasalem najpierw Ody, a następnie Toyotomiego.
-
Endo Naozune
Naozune służył u Azai Nagamasy i był jednym z czołowych wasali tego rodu, znanym ze swojej odwagi i determinacji. Towarzyszył Nagamasie podczas jego pierwszego spotkania z Odą Nobunagą i już wtedy prosił o pozwolenie na zabicie Nobunagi, obawiając się go jako niezwykle niebezpiecznego człowieka; Nagamasa jednak nie wyraził na to zgody.
-
Hosokawa Sumimoto
Sumimoto pochodził z klanu Hosokawa: był biologicznym synem Hosokawy Yoshiharu, a jednocześnie adoptowanym synem Hosokawy Masamoto, spadkobiercy Hosokawy Katsumoto, jednego z głównych inspiratorów wojny Ōnin. Masamoto był homoseksualistą, nigdy się nie ożenił i nie miał własnych dzieci. Początkowo adoptował Sumiyukiego, przedstawiciela arystokratycznego rodu Kujō, jednak wybór ten spotkał się z niezadowoleniem i ostrą krytyką ze strony starszych wasali domu Hosokawa. W rezultacie Masamoto zmienił swoją decyzję i ogłosił Sumimoto swoim następcą, reprezentanta bocznej linii klanu Hosokawa, od dawna osiadłej w prowincji Awa na wyspie Shikoku. Niemal natychmiast chłopiec został wciągnięty w złożoną i zażartą sieć intryg politycznych.
-
Honda Masanobu
Masanobu początkowo należał do otoczenia Tokugawy Ieyasu, lecz później przeszedł na służbę Sakai Shōgena, daimyō i kapłana z Ueno. Zmiana ta automatycznie uczyniła go wrogiem Ieyasu, który pozostawał w konflikcie z ruchem Ikkō-ikki w prowincji Mikawa. Po rozgromieniu Ikkō-ikki w 1564 roku Masanobu został zmuszony do ucieczki, jednak z czasem powrócił i ponownie wstąpił na służbę Ieyasu. Nie zdobył sławy jako dowódca wojskowy z powodu rany odniesionej w młodości, mimo to przez następnych pięćdziesiąt lat niezmiennie pozostawał po stronie Ieyasu.
Honda Masazumi
Masazumi był najstarszym synem Hondy Masanobu. Od młodych lat służył Tokugawie Ieyasu u boku swojego ojca, biorąc udział w sprawach rodu Tokugawa i stopniowo zdobywając doświadczenie zarówno w sferze wojskowej, jak i administracyjnej. W decydującej bitwie pod Sekigaharą w 1600 roku Masazumi należał do rdzenia wojsk Tokugawy, co świadczyło o wysokim poziomie zaufania, jakim darzył go Ieyasu. Po zakończeniu kampanii powierzono mu szczególnie delikatne zadanie – służbę w straży pokonanego Ishidy Mitsunariego, jednego z głównych przeciwników Tokugawy, co wymagało wyjątkowej niezawodności i ostrożności.
