Mōri Terumoto (1553–1625) był wnukiem i prawowitym spadkobiercą słynnego Mōri Motonariego. Gdy w 1571 roku stanął na czele klanu Mōri, odziedziczył rozległe terytoria obejmujące znaczną część regionów San’in i San’yō w zachodniej części wyspy Honsiu. Ponadto klan Mōri dysponował największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie flotą morską swoich czasów.
W 1589 roku Terumoto uznał, że jego rodowy zamek Yamato Koriyama stał się zbyt ciasny, i nakazał budowę nowej twierdzy w delcie rzeki Ōta. Do 1591 roku zamek został ukończony, a Terumoto przeniósł tam swoją siedzibę. Do nowego miasta zamkowego przesiedlił swoich wasali, a także rzemieślników i kupców, planując przekształcić Hiroszimę w ważne centrum handlowo-gospodarcze na wzór Kioto i Osaki.
Podczas kampanii pod Sekigaharą Terumoto przyłączył się do Koalicji Zachodniej, która poniosła klęskę w starciu z wojskami Tokugawy Ieyasu. W wyniku tej porażki główne posiadłości Terumoto — prowincje Aki i Bingo o łącznym dochodzie 498 000 koku ryżu — zostały przekazane Fukushima Masanoriemu, dawnemu sojusznikowi klanów Toyotomi i Mōri.
Masanori nie należał jednak do grona daimyō lojalnych wobec siogunatu, dlatego rząd Tokugawów dążył do znalezienia każdej okazji do osłabienia jego wpływów w regionie. Taka okazja nadarzyła się w 1617 roku, gdy wielka powódź zniszczyła część zabudowań zamku. Zgodnie z prawem siogunatu Tokugawa daimyō nie wolno było bez specjalnego zezwolenia naprawiać, przebudowywać ani rozbudowywać zamków. Masanori wielokrotnie składał petycje do władz, lecz za każdym razem otrzymywał tę samą odpowiedź: „sprawa jest rozpatrywana”. W 1619 roku zdecydował się na rekonstrukcję bez zezwolenia i wpadł w starannie przygotowaną pułapkę. Za naruszenie prawa jego bogate ziemie w Hiroszimie zostały skonfiskowane, a sam Masanori przeniesiony do mało dochodowej domeny na terenie dzisiejszej prefektury Nagano.
Zamek przeszedł następnie w ręce Asano Nagaakiry. Przez dwanaście pokoleń klan Asano władał zamkiem aż do restauracji Meiji. W tym czasie twierdza została wyremontowana, a miasto zamkowe znacznie się rozrosło.
W okresie Edo zamek zajmował rozległy obszar. Jego system fortyfikacji obejmował siedem dziedzińców oddzielonych trzema fosami, a rzeka Ōta zapewniała dodatkową naturalną ochronę od strony zachodniej.
W okresie Meiji zamek został uznany za własność nowego rządu. Podczas wojny chińsko-japońskiej w latach 1894–1895 zamek w Hiroszimie pełnił funkcję kwatery głównej kampanii, a cesarz Meiji przebywał w nim przez około siedem miesięcy. Pod koniec tego okresu zewnętrzne fosy zostały zasypane, a większość terenu zabudowana. Obecnie znajdują się tam budynki biurowe i szkoły. Zachowana fosa wewnętrzna, główny dziedziniec Honmaru oraz drugi dziedziniec Ninomaru zostały w 1953 roku uznane za „Narodowy Obiekt Historyczny”.
Główna wieża zamku zachowała się w doskonałym stanie aż do XX wieku i w 1931 roku otrzymała status „Skarbu Narodowego”. Jednak II wojna światowa nie oszczędziła również jej.
Pierwszą próbę odbudowy wieży podjęto w 1951 roku. Konstrukcja była drewniana i nie stanowiła wiernej kopii oryginalnego zamku, ponieważ została wzniesiona w ramach Wystawy Kultury i Sportu. Po zakończeniu wydarzenia wieżę rozebrano, a rekonstrukcja przetrwała jedynie około sześciu miesięcy.
Mimo to odegrała ona ważną rolę. Po wojnie wielu mieszkańców Hiroszimy opowiadało się za zachowaniem ruin zamku jako pamiątki po bombardowaniu atomowym. Jednak po pojawieniu się „tymczasowej” rekonstrukcji mieszkańcy zdecydowaną większością głosów poparli odbudowę wieży. Nowa wieża z żelbetu została ukończona w 1958 roku.
Jest to pięciokondygnacyjna budowla o łącznej wysokości 39 metrów wraz z podstawą. W jej wnętrzu mieści się lokalne muzeum historyczne. Niestety, obecna wieża również nie jest wiernym odtworzeniem historycznego oryginału i od wielu lat trwają dyskusje na temat zastąpienia jej bardziej autentyczną rekonstrukcją.
Oprócz wieży odbudowano także niektóre obiekty drugiego dziedzińca Ninomaru. Dziedziniec ten w Hiroszimie jest wyjątkowo mały i bardziej przypomina barbakan typu umadashi niż pełnoprawną linię obrony. Odtworzono most, bramę Omote Gomon, narożną wieżę Hirayagura, długą wieżę łączącą Tamon’yagura oraz wieżę bębnową Taikoyagura.
Wieże bębnowe Taikoyagura służyły głównie do sygnalizowania czasu, jednak podczas oblężeń za pomocą bębna Taiko przekazywano również sygnały bojowe, na przykład rozkazy zebrania obrońców zamku w określonym miejscu. Niewiele japońskich zamków może pochwalić się rekonstrukcją tego typu wież.
Istnieje kilka teorii dotyczących pochodzenia nazwy zamku i miasta. Osada, w której Terumoto wzniósł swój zamek, nosiła nazwę Gokamura, co oznacza „pięć wiosek”. Poszukując bardziej harmonijnej nazwy, Terumoto zapożyczył znak „hiro” z imienia Ōe no Hiromoto, przodka klanu Mōri, a znak „shima” z imienia Fukushima Motonagi, który wskazał miejsce budowy zamku.
Według innej teorii zamek otrzymał nazwę od dużej wyspy w delcie rzeki Ōta, ponieważ „Hiroshima” dosłownie oznacza „szeroka wyspa”. Zamek posiada również przydomek Rijō, czyli „Zamek Karpia”, który powstał w wyniku skojarzenia z nazwą pobliskiej okolicy — Koi-no-ura, czyli „Wybrzeże Karpia”. W 2006 roku Japan Castle Foundation (Nihon Jōkaku Kyōkai) wpisała zamek w Hiroszimie na listę „100 Wybitnych Zamków Japonii”.
Zobacz także
-
Zamek Sawajama
W okresie Kamakura Sabo Tokitsuna, szósty syn Sasaki Sadatsuny, zbudował fort na górze Sawayama. Fort ten zajmował strategicznie ważne położenie, ponieważ umożliwiał kontrolę ruchu na ważnym szlaku Tōsandō, który później stał się znany jako Nakasendō. Droga ta łączyła stolicę Kioto ze wschodnimi regionami kraju. Ze względu na swoje położenie umocnienie miało duże znaczenie militarne i w czasach wojen domowych wielokrotnie stawało się miejscem zaciekłych walk.
-
Zamek Nadzima
Uważa się, że pierwsze budowle w tym miejscu zostały wzniesione przez Tachibana Akitoshi (?-1568), głowę klanu Tachibana, bocznej linii rodu Ōtomo, jako pomocnicze fortyfikacje zamku Tachibanayama. W 1587 roku Toyotomi Hideyoshi przejął kontrolę nad wyspą Kyushu i nadał prowincję Chikuzen Kobayakawa Takakage, jednemu z głównych wasali klanu Mori. Takakage rozpoczął w 1588 roku budowę nowego zamku na miejscu istniejących umocnień. Dokładna data ukończenia nie jest znana, jednak w chwili rozpoczęcia inwazji na Koreę w 1592 roku zamek był już gotowy, gdyż źródła odnotowują, że Toyotomi Hideyoshi zatrzymał się tam na noc w drodze do zamku Hizen Nagoya, który pełnił funkcję głównej kwatery sił inwazyjnych.
-
Zamek Kubota
Za założyciela zamku uważa się Satake Yoshinobu (1570–1633). Yoshinobu był jednym z sześciu wielkich generałów Toyotomi Hideyoshi. W czasie kampanii pod Odawarą w 1590 roku brał udział w oblężeniu zamku Oshi pod dowództwem Ishida Mitsunari, z którym utrzymywał dobre relacje.
-
Zamek Kavanoe
Zamek Kawanoe znajduje się na niewielkim wzgórzu Wasi-yama w pobliżu strefy portowej dzielnicy Kawanoe w mieście Shikokuchuo, zajmując centralne położenie na północnym wybrzeżu wyspy Shikoku. Kawanoe był również znany jako zamek Butsuden. Termin „butsuden” w Japonii oznacza sale świątynne, dlatego uważa się, że przed wybudowaniem zamku w tym miejscu znajdowała się świątynia buddyjska. Ze względu na swoje położenie na styku czterech prowincji wyspy Shikoku Kawanoe miał duże znaczenie strategiczne i wielokrotnie stawał się celem ataków rywalizujących sił dążących do przejęcia militarnej kontroli nad regionem.
-
Zamek Yokote
Za założycieli zamku uważa się ród Onodera. Onodera byli pierwotnie niewielkim rodem z prowincji Shimotsuke i służyli Minamoto no Yoritomo (1147–1199), założycielowi pierwszego siogunatu. W walkach przeciwko rodowi Fujiwara z gałęzi Ōshū wyróżnili się i zostali nagrodzeni ziemiami w okolicach Yokote. Około XIV wieku Onodera przenieśli swoją stałą siedzibę do Yokote. Ich pierwotną twierdzą był zamek Numadate, lecz po serii starć z potężnym rodem Nambu przenieśli swoją bazę na miejsce dzisiejszego zamku Yokote. Prawdopodobnie właśnie wtedy powstały pierwsze umocnienia.
-
Zamek Wakayama
Zamek Wakayama został zbudowany w 1585 roku, kiedy Toyotomi Hideyoshi nakazał swojemu bratu przyrodniemu ze strony matki, Hashibie (Toyotomi) Hidenadze, wzniesienie zamku na miejscu niedawno zdobytego zamku Ota. Celem tej budowy było zapewnienie kontroli nad równie niedawno podbitą prowincją Kii. Zgodnie z już ugruntowaną tradycją Hidenaga powierzył projekt swojemu ekspertowi od budowy zamków — Todo Takatorze. Takatora bardzo dokładnie skontrolował miejsce przyszłego zamku, osobiście sporządził kilka projektów, stworzył model planowanego zamku i brał udział w pracach wytyczania terenu (nawabari). Do budowy zaangażował ponad 10 tysięcy robotników i ukończył projekt na wielką skalę w ciągu jednego roku, co jak na tamte czasy uważano za wyjątkowo szybkie.
-
Zamek Toyama
Zamek Toyama znajduje się niemal w samym centrum dawnej prowincji Etchū i jest otoczony rozległą równiną z dużą liczbą rzek. Pierwszy zamek nad brzegiem rzeki Jinzu został zbudowany w 1543 roku przez Jimbo Nagamoto. Klan Jimbo był wasalem klanu Hatakeyama i zarządzał zachodnią częścią prowincji Etchū. Wschodnia część prowincji należała do ich rywali, klanu Shiina, którzy również byli wasalami Hatakeyama. Od XV wieku wpływy starego klanu Hatakeyama zaczęły stopniowo słabnąć, dlatego Jimbo i Shiina prowadzili nieustanne wojny o kontrolę nad prowincją. W tym czasie siły ruchu Ikkō-ikki okresowo interweniowały, pomagając raz jednej stronie, raz drugiej.
-
Zamek Takada
W okresie Sengoku ziemie, na których później powstał zamek Takada, należały do prowincji Echigo i znajdowały się pod kontrolą klanu Uesugi.
