Mōri Terumoto (1553–1625) był wnukiem i prawowitym spadkobiercą słynnego Mōri Motonariego. Gdy w 1571 roku stanął na czele klanu Mōri, odziedziczył rozległe terytoria obejmujące znaczną część regionów San’in i San’yō w zachodniej części wyspy Honsiu. Ponadto klan Mōri dysponował największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie flotą morską swoich czasów.
W 1589 roku Terumoto uznał, że jego rodowy zamek Yamato Koriyama stał się zbyt ciasny, i nakazał budowę nowej twierdzy w delcie rzeki Ōta. Do 1591 roku zamek został ukończony, a Terumoto przeniósł tam swoją siedzibę. Do nowego miasta zamkowego przesiedlił swoich wasali, a także rzemieślników i kupców, planując przekształcić Hiroszimę w ważne centrum handlowo-gospodarcze na wzór Kioto i Osaki.
Podczas kampanii pod Sekigaharą Terumoto przyłączył się do Koalicji Zachodniej, która poniosła klęskę w starciu z wojskami Tokugawy Ieyasu. W wyniku tej porażki główne posiadłości Terumoto — prowincje Aki i Bingo o łącznym dochodzie 498 000 koku ryżu — zostały przekazane Fukushima Masanoriemu, dawnemu sojusznikowi klanów Toyotomi i Mōri.
Masanori nie należał jednak do grona daimyō lojalnych wobec siogunatu, dlatego rząd Tokugawów dążył do znalezienia każdej okazji do osłabienia jego wpływów w regionie. Taka okazja nadarzyła się w 1617 roku, gdy wielka powódź zniszczyła część zabudowań zamku. Zgodnie z prawem siogunatu Tokugawa daimyō nie wolno było bez specjalnego zezwolenia naprawiać, przebudowywać ani rozbudowywać zamków. Masanori wielokrotnie składał petycje do władz, lecz za każdym razem otrzymywał tę samą odpowiedź: „sprawa jest rozpatrywana”. W 1619 roku zdecydował się na rekonstrukcję bez zezwolenia i wpadł w starannie przygotowaną pułapkę. Za naruszenie prawa jego bogate ziemie w Hiroszimie zostały skonfiskowane, a sam Masanori przeniesiony do mało dochodowej domeny na terenie dzisiejszej prefektury Nagano.
Zamek przeszedł następnie w ręce Asano Nagaakiry. Przez dwanaście pokoleń klan Asano władał zamkiem aż do restauracji Meiji. W tym czasie twierdza została wyremontowana, a miasto zamkowe znacznie się rozrosło.
W okresie Edo zamek zajmował rozległy obszar. Jego system fortyfikacji obejmował siedem dziedzińców oddzielonych trzema fosami, a rzeka Ōta zapewniała dodatkową naturalną ochronę od strony zachodniej.
W okresie Meiji zamek został uznany za własność nowego rządu. Podczas wojny chińsko-japońskiej w latach 1894–1895 zamek w Hiroszimie pełnił funkcję kwatery głównej kampanii, a cesarz Meiji przebywał w nim przez około siedem miesięcy. Pod koniec tego okresu zewnętrzne fosy zostały zasypane, a większość terenu zabudowana. Obecnie znajdują się tam budynki biurowe i szkoły. Zachowana fosa wewnętrzna, główny dziedziniec Honmaru oraz drugi dziedziniec Ninomaru zostały w 1953 roku uznane za „Narodowy Obiekt Historyczny”.
Główna wieża zamku zachowała się w doskonałym stanie aż do XX wieku i w 1931 roku otrzymała status „Skarbu Narodowego”. Jednak II wojna światowa nie oszczędziła również jej.
Pierwszą próbę odbudowy wieży podjęto w 1951 roku. Konstrukcja była drewniana i nie stanowiła wiernej kopii oryginalnego zamku, ponieważ została wzniesiona w ramach Wystawy Kultury i Sportu. Po zakończeniu wydarzenia wieżę rozebrano, a rekonstrukcja przetrwała jedynie około sześciu miesięcy.
Mimo to odegrała ona ważną rolę. Po wojnie wielu mieszkańców Hiroszimy opowiadało się za zachowaniem ruin zamku jako pamiątki po bombardowaniu atomowym. Jednak po pojawieniu się „tymczasowej” rekonstrukcji mieszkańcy zdecydowaną większością głosów poparli odbudowę wieży. Nowa wieża z żelbetu została ukończona w 1958 roku.
Jest to pięciokondygnacyjna budowla o łącznej wysokości 39 metrów wraz z podstawą. W jej wnętrzu mieści się lokalne muzeum historyczne. Niestety, obecna wieża również nie jest wiernym odtworzeniem historycznego oryginału i od wielu lat trwają dyskusje na temat zastąpienia jej bardziej autentyczną rekonstrukcją.
Oprócz wieży odbudowano także niektóre obiekty drugiego dziedzińca Ninomaru. Dziedziniec ten w Hiroszimie jest wyjątkowo mały i bardziej przypomina barbakan typu umadashi niż pełnoprawną linię obrony. Odtworzono most, bramę Omote Gomon, narożną wieżę Hirayagura, długą wieżę łączącą Tamon’yagura oraz wieżę bębnową Taikoyagura.
Wieże bębnowe Taikoyagura służyły głównie do sygnalizowania czasu, jednak podczas oblężeń za pomocą bębna Taiko przekazywano również sygnały bojowe, na przykład rozkazy zebrania obrońców zamku w określonym miejscu. Niewiele japońskich zamków może pochwalić się rekonstrukcją tego typu wież.
Istnieje kilka teorii dotyczących pochodzenia nazwy zamku i miasta. Osada, w której Terumoto wzniósł swój zamek, nosiła nazwę Gokamura, co oznacza „pięć wiosek”. Poszukując bardziej harmonijnej nazwy, Terumoto zapożyczył znak „hiro” z imienia Ōe no Hiromoto, przodka klanu Mōri, a znak „shima” z imienia Fukushima Motonagi, który wskazał miejsce budowy zamku.
Według innej teorii zamek otrzymał nazwę od dużej wyspy w delcie rzeki Ōta, ponieważ „Hiroshima” dosłownie oznacza „szeroka wyspa”. Zamek posiada również przydomek Rijō, czyli „Zamek Karpia”, który powstał w wyniku skojarzenia z nazwą pobliskiej okolicy — Koi-no-ura, czyli „Wybrzeże Karpia”. W 2006 roku Japan Castle Foundation (Nihon Jōkaku Kyōkai) wpisała zamek w Hiroszimie na listę „100 Wybitnych Zamków Japonii”.
Zobacz także
-
Zamek Amagasaki
Za rok założenia zamku Amagasaki tradycyjnie uznaje się 1617, kiedy Toda Ujikané wzniósł tu swój zamek, który stał się administracyjnym centrum domeny Amagasaki. Jednak już w okresie Sengoku na tym miejscu istniała twierdza zbudowana przez ród Hosokawa. Po upadku zamku Itami w 1579 roku Araki Murashige — dawny wasal Ody Nobunagi, który zbuntował się przeciwko niemu — schronił się w tym wcześniejszym zamku.
-
Zamek w Hiroszimie
Mōri Terumoto (1553–1625) był wnukiem i prawowitym spadkobiercą słynnego Mōri Motonariego. Gdy w 1571 roku stanął na czele klanu Mōri, odziedziczył rozległe terytoria obejmujące znaczną część regionów San’in i San’yō w zachodniej części wyspy Honsiu. Ponadto klan Mōri dysponował największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie flotą morską swoich czasów.
-
Zamek Fukuyama
Po klęsce stronników Toyotomiego Hideyoriego w kampaniach osakijskich z lat 1614–1615 w Japonii nadal istniało wiele rodów, których lojalność wobec siogunatu Tokugawa nie była pełna, zwłaszcza w zachodnim regionie Chūgoku. Mizuno Katsunari (1564–1651), kuzyn Tokugawy Ieyasu, stał się pierwszym z bliskich domowi Tokugawa panów feudalnych, tzw. fudai daimyō, przeniesionym do tego strategicznie ważnego obszaru.
-
Zamek Tiba
Za założyciela klanu Chiba uważa się Chiba Tsunesige (1083–1180), który w 1126 roku przeniósł swoją siedzibę do rejonu Inohana i wzniósł tam silnie ufortyfikowaną warownię. Choć sam Tsunesige pochodził z klanu Taira, ród Chiba później poparł Minamoto no Yoritomo, przyszłego twórcę pierwszego siogunatu.
-
Zamek Shibata
Dokładny moment pojawienia się pierwszych budowli na terenie dzisiejszego zamku nie jest znany; powszechnie uważa się jednak, że pierwsze umocnione konstrukcje powstały tu w okresie Muromachi, gdy ziemie te znajdowały się pod kontrolą klanu Shibata.
-
Zamek Okayama
Według różnych przekazów najwcześniejsze fortyfikacje na terenie dzisiejszego zamku Okayama powstały już w XIV wieku i zostały wzniesione przez ród Nawa. Rzeka Asahigawa była wykorzystywana jako naturalna przeszkoda obronna, chroniąca jedną ze stron umocnień.
Na początku XVI wieku ród Kanamitsu zbudował tu nowy zamek, który wówczas nosił nazwę Ishiyama. W 1573 roku przeszedł on pod kontrolę rodu Ukita, po czym Ukita Naoie (1529–1582) rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę przebudowę. Nie zdążył jej ukończyć z powodu śmierci, a dalsze prace kontynuował jego syn Hideie. -
Zamek Nagahama
Hashiba, później znany jako Toyotomi Hideyoshi, po klęsce klanu Azai otrzymał od Ody Nobunagi zamek Odani wraz z okolicznymi ziemiami. Zamek Odani był jednak położony wysoko w górach, co czyniło go mało odpowiednim do skutecznego zarządzania terytorium. Z tego powodu w 1575 roku Hideyoshi rozpoczął budowę nowego zamku w wiosce Imahama, położonej nad brzegiem jeziora Biwa. Wykorzystując znak naga z imienia Nobunagi, nadał zarówno wiosce, jak i nowemu zamkowi nazwę Nagahama.
-
Zamek Kokura
Zamek Kokura jest tradycyjnie uznawany za założony przez Hosokawę Tadaokiego (1563–1645), chociaż w chwili, gdy ród Hosokawa przejął kontrolę nad tymi ziemiami, fortyfikacja istniała już co najmniej od 1569 roku i najprawdopodobniej została wzniesiona przez członków rodu Mori.
