Według różnych przekazów najwcześniejsze fortyfikacje na terenie dzisiejszego zamku Okayama powstały już w XIV wieku i zostały wzniesione przez ród Nawa. Rzeka Asahigawa była wykorzystywana jako naturalna przeszkoda obronna, chroniąca jedną ze stron umocnień.
Na początku XVI wieku ród Kanamitsu zbudował tu nowy zamek, który wówczas nosił nazwę Ishiyama. W 1573 roku przeszedł on pod kontrolę rodu Ukita, po czym Ukita Naoie (1529–1582) rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę przebudowę. Nie zdążył jej ukończyć z powodu śmierci, a dalsze prace kontynuował jego syn Hideie.
Ukita Hideie (1573–1655) był wasalem Toyotomiego Hideyoshiego i podczas japońskiej inwazji na Koreę pełnił funkcję naczelnego dowódcy wojsk. Hideyoshi mianował go jednym z pięciu regentów, którzy mieli rządzić krajem w imieniu małoletniego następcy Toyotomiego Hideyoriego. W bitwie pod Sekigaharą Hideie walczył po stronie Koalicji Zachodniej przeciwko Tokugawie Ieyasu. Całkowita przebudowa zamku została ukończona do 1597 roku, a do budowy zużyto około 315 000 kamieni.
Oprócz dużego donżonu wzniesionego w stylu zamku Azuchi, system obronny Okayamy obejmował 35 wież yagura i 21 bram, co stawiało go wśród największych zamków swoich czasów. Hideie zajmował się nie tylko samym zamkiem, lecz także rozwojem przylegającego miasta zamkowego, sprowadzając do niego wykwalifikowanych rzemieślników z różnych regionów kraju.
Po klęsce w bitwie pod Sekigaharą w 1600 roku Hideie został aresztowany i uwięziony na wyspie Hachijō. Zamek przeszedł w ręce Kobayakawy Hideakiego, który jednak zmarł dwa lata później. Jego głównym wkładem była budowa zewnętrznej fosy o długości około 1,6 km, która według tradycji została wykopana w zaledwie dwadzieścia dni. Następnie kontrolę nad zamkiem przejął Ikeda Tadatsugu, syn Ikedy Terumasy, komendanta zamku Himeji, i wnuk Tokugawy Ieyasu.
Do czasu restauracji Meiji zamek należał do dwunastu daimyō z rodu Ikeda z linii Bizen. W 1869 roku został skonfiskowany przez nowe władze i wykorzystywany do celów administracyjnych przez Ministerstwo Wojny (Hyōbusho); zewnętrzne fosy zasypano, a mury obronne rozebrano. Z powodu braku funduszy większość zabudowań stopniowo popadła w ruinę.
W 1931 roku donżon otrzymał status „Skarbu Narodowego”, lecz został zniszczony przez pożar podczas amerykańskiego nalotu 29 czerwca 1945 roku. W 1966 roku odbudowano go z użyciem żelbetu; ma sześć kondygnacji, trzy poziomy i całkowitą wysokość 21 metrów. W okresie od lipca 2021 do listopada 2022 przeprowadzono gruntowną renowację, obejmującą między innymi wzmocnienie konstrukcji pod kątem odporności na trzęsienia ziemi.
Kamienie fundamentowe pierwotnego donżonu zachowano i przeniesiono w pobliskie miejsce. Wieża jest obita czarnymi deskami, dzięki czemu zamek zyskał przydomek Ujō, czyli „Zamek Kruka”. Podstawa donżonu ma kształt nieregularnego pięciokąta, co prawdopodobnie wynika z wpływu planów koreańskich zamków dobrze znanych Ukicie Hideiemu, natomiast drugi i trzeci poziom mają tradycyjny prostokątny kształt.
Do donżonu przylega wieża Shiogura, czyli „wieża magazynowania soli”, przez którą, jak się uważa, dawniej prowadziło wejście do donżonu. Na pierwszym piętrze zamku odwiedzający mogą wykonać zdjęcia w strojach z epoki Edo. W odbudowanym donżonie jedynie figury mitycznych stworzeń shachihoko oraz niektóre elementy dachu przypominają, że przed bitwą pod Sekigaharą wiele części zamku, w tym dachówki, było pozłacanych.
W tamtym okresie zamek nosił nazwę Kin’ujō, czyli „Złoty Zamek Kruka”. Pozłacane shachihoko, zwane kinshachi, ponownie umieszczono na dachu donżonu w 1996 roku z okazji 400. rocznicy założenia zamku. Oprócz donżonu odbudowano kilka bram, w tym Akazumon („Brama, której nie można otworzyć”), Rokamon („Brama-korytarz”) oraz Rokujuichigangiuemon („Brama na szczycie sześćdziesięciu jeden stopni”).
Wieża Tsukimiyagura, czyli „wieża do obserwacji księżyca”, została zbudowana przez Ikedę Tadakatsu w 1620 roku i zachowała się do dziś, uzyskując status „Ważnego Dobra Kultury”. Służyła nie tylko do podziwiania księżyca, ale także do przechowywania broni i, w przeciwieństwie do większości podobnych wież przeznaczonych głównie do wypoczynku, była solidnie ufortyfikowana oraz wyposażona w poważne elementy obronne, takie jak strzelnice i ishiotoshi do zrzucania kamieni. W pobliżu zachowały się pozostałości studni oraz magazynu prochu.
Innym obiektem związanym z zamkiem, który również posiada status „Ważnego Dobra Kultury”, jest wieża Nishinomaru Nishite Yagura, choć została ona przeniesiona na teren miasta. Najnowszą rekonstrukcją w obrębie zespołu zamkowego w chwili pisania tego tekstu jest budynek Tomo-no-koshikake, wzniesiony w 2024 roku; historycznie służył on jako miejsce odpoczynku dla pomocników wasali, gdy ich przełożeni prowadzili sprawy w zamku, i znajdował się w pobliżu jednej z bram, które nie zachowały się do naszych czasów. Cały kompleks zamkowy posiada status „Narodowego Zabytku Historycznego” i znajduje się na liście stu najlepszych zamków Japonii.
Zobacz także
-
Zamek Arato
Zamek Arato został zbudowany w 1524 roku przez ród Yamada na rozkaz ich seniora, Murakamiego, jako niewielka górska warownia. Z czasem zyskał strategiczne znaczenie i stał się jednym z głównych punktów konfliktu między dwoma słynnymi daimyō okresu Sengoku — Takeda Shingen i Murakami Yoshikiyo. Konflikt ten uczynił z zamku jedną z kluczowych fortec w walce o kontrolę nad Shinano Province.
-
Zamek Tatsuno
Zamek Tatsuno nie jest pojedynczą fortyfikacją, lecz kompleksem składającym się z dwóch części: górskiej twierdzy położonej na szczycie góry Keirozan oraz zamku typu nizinna-górska znajdującego się u jej podnóża. Górska warownia została zbudowana około 1499 roku przez Akamatsu Murahide. W okresie Muromachi klan Akamatsu był wpływowym rodem, który u szczytu swojej potęgi kontrolował prowincje Settsu, Harima, Bizen i Mimasaka. Przodkowie Murahide brali bezpośredni udział w wydarzeniach powstania Genkō w XIV wieku oraz w późniejszym ustanowieniu siogunatu Ashikaga. Jednak w XV wieku, w wyniku procesu gekokujō, klan zaczął tracić swoją pozycję pod naporem rosnących w siłę rodów, w tym swoich dawnych wasali — klanów Urakami i Bessho. Dodatkowo Akamatsu znajdowali się pod stałą presją ze strony klanu Amago z prowincji Izumo.
-
Zamek Takamatsu
Zamek Takamatsu został założony przez Ikomę Chikamasę (1526–1603), który w 1587 roku został mianowany władcą Takamatsu przez Toyotomi Hideyoshiego. W następnym roku Chikamasa rozpoczął budowę zamku na wybrzeżu Morza Wewnętrznego (Setonaikai), kończąc ją w 1590 roku. Cztery pokolenia rodu Ikoma rządziły z tego zamku.
-
Zamek Sawajama
W okresie Kamakura Sabo Tokitsuna, szósty syn Sasaki Sadatsuny, zbudował fort na górze Sawayama. Fort ten zajmował strategicznie ważne położenie, ponieważ umożliwiał kontrolę ruchu na ważnym szlaku Tōsandō, który później stał się znany jako Nakasendō. Droga ta łączyła stolicę Kioto ze wschodnimi regionami kraju. Ze względu na swoje położenie umocnienie miało duże znaczenie militarne i w czasach wojen domowych wielokrotnie stawało się miejscem zaciekłych walk.
-
Zamek Nadzima
Uważa się, że pierwsze budowle w tym miejscu zostały wzniesione przez Tachibana Akitoshi (?-1568), głowę klanu Tachibana, bocznej linii rodu Ōtomo, jako pomocnicze fortyfikacje zamku Tachibanayama. W 1587 roku Toyotomi Hideyoshi przejął kontrolę nad wyspą Kyushu i nadał prowincję Chikuzen Kobayakawa Takakage, jednemu z głównych wasali klanu Mori. Takakage rozpoczął w 1588 roku budowę nowego zamku na miejscu istniejących umocnień. Dokładna data ukończenia nie jest znana, jednak w chwili rozpoczęcia inwazji na Koreę w 1592 roku zamek był już gotowy, gdyż źródła odnotowują, że Toyotomi Hideyoshi zatrzymał się tam na noc w drodze do zamku Hizen Nagoya, który pełnił funkcję głównej kwatery sił inwazyjnych.
-
Zamek Kubota
Za założyciela zamku uważa się Satake Yoshinobu (1570–1633). Yoshinobu był jednym z sześciu wielkich generałów Toyotomi Hideyoshi. W czasie kampanii pod Odawarą w 1590 roku brał udział w oblężeniu zamku Oshi pod dowództwem Ishida Mitsunari, z którym utrzymywał dobre relacje.
-
Zamek Kavanoe
Zamek Kawanoe znajduje się na niewielkim wzgórzu Wasi-yama w pobliżu strefy portowej dzielnicy Kawanoe w mieście Shikokuchuo, zajmując centralne położenie na północnym wybrzeżu wyspy Shikoku. Kawanoe był również znany jako zamek Butsuden. Termin „butsuden” w Japonii oznacza sale świątynne, dlatego uważa się, że przed wybudowaniem zamku w tym miejscu znajdowała się świątynia buddyjska. Ze względu na swoje położenie na styku czterech prowincji wyspy Shikoku Kawanoe miał duże znaczenie strategiczne i wielokrotnie stawał się celem ataków rywalizujących sił dążących do przejęcia militarnej kontroli nad regionem.
-
Zamek Yokote
Za założycieli zamku uważa się ród Onodera. Onodera byli pierwotnie niewielkim rodem z prowincji Shimotsuke i służyli Minamoto no Yoritomo (1147–1199), założycielowi pierwszego siogunatu. W walkach przeciwko rodowi Fujiwara z gałęzi Ōshū wyróżnili się i zostali nagrodzeni ziemiami w okolicach Yokote. Około XIV wieku Onodera przenieśli swoją stałą siedzibę do Yokote. Ich pierwotną twierdzą był zamek Numadate, lecz po serii starć z potężnym rodem Nambu przenieśli swoją bazę na miejsce dzisiejszego zamku Yokote. Prawdopodobnie właśnie wtedy powstały pierwsze umocnienia.
