Według różnych przekazów najwcześniejsze fortyfikacje na terenie dzisiejszego zamku Okayama powstały już w XIV wieku i zostały wzniesione przez ród Nawa. Rzeka Asahigawa była wykorzystywana jako naturalna przeszkoda obronna, chroniąca jedną ze stron umocnień.
Na początku XVI wieku ród Kanamitsu zbudował tu nowy zamek, który wówczas nosił nazwę Ishiyama. W 1573 roku przeszedł on pod kontrolę rodu Ukita, po czym Ukita Naoie (1529–1582) rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę przebudowę. Nie zdążył jej ukończyć z powodu śmierci, a dalsze prace kontynuował jego syn Hideie.
Ukita Hideie (1573–1655) był wasalem Toyotomiego Hideyoshiego i podczas japońskiej inwazji na Koreę pełnił funkcję naczelnego dowódcy wojsk. Hideyoshi mianował go jednym z pięciu regentów, którzy mieli rządzić krajem w imieniu małoletniego następcy Toyotomiego Hideyoriego. W bitwie pod Sekigaharą Hideie walczył po stronie Koalicji Zachodniej przeciwko Tokugawie Ieyasu. Całkowita przebudowa zamku została ukończona do 1597 roku, a do budowy zużyto około 315 000 kamieni.
Oprócz dużego donżonu wzniesionego w stylu zamku Azuchi, system obronny Okayamy obejmował 35 wież yagura i 21 bram, co stawiało go wśród największych zamków swoich czasów. Hideie zajmował się nie tylko samym zamkiem, lecz także rozwojem przylegającego miasta zamkowego, sprowadzając do niego wykwalifikowanych rzemieślników z różnych regionów kraju.
Po klęsce w bitwie pod Sekigaharą w 1600 roku Hideie został aresztowany i uwięziony na wyspie Hachijō. Zamek przeszedł w ręce Kobayakawy Hideakiego, który jednak zmarł dwa lata później. Jego głównym wkładem była budowa zewnętrznej fosy o długości około 1,6 km, która według tradycji została wykopana w zaledwie dwadzieścia dni. Następnie kontrolę nad zamkiem przejął Ikeda Tadatsugu, syn Ikedy Terumasy, komendanta zamku Himeji, i wnuk Tokugawy Ieyasu.
Do czasu restauracji Meiji zamek należał do dwunastu daimyō z rodu Ikeda z linii Bizen. W 1869 roku został skonfiskowany przez nowe władze i wykorzystywany do celów administracyjnych przez Ministerstwo Wojny (Hyōbusho); zewnętrzne fosy zasypano, a mury obronne rozebrano. Z powodu braku funduszy większość zabudowań stopniowo popadła w ruinę.
W 1931 roku donżon otrzymał status „Skarbu Narodowego”, lecz został zniszczony przez pożar podczas amerykańskiego nalotu 29 czerwca 1945 roku. W 1966 roku odbudowano go z użyciem żelbetu; ma sześć kondygnacji, trzy poziomy i całkowitą wysokość 21 metrów. W okresie od lipca 2021 do listopada 2022 przeprowadzono gruntowną renowację, obejmującą między innymi wzmocnienie konstrukcji pod kątem odporności na trzęsienia ziemi.
Kamienie fundamentowe pierwotnego donżonu zachowano i przeniesiono w pobliskie miejsce. Wieża jest obita czarnymi deskami, dzięki czemu zamek zyskał przydomek Ujō, czyli „Zamek Kruka”. Podstawa donżonu ma kształt nieregularnego pięciokąta, co prawdopodobnie wynika z wpływu planów koreańskich zamków dobrze znanych Ukicie Hideiemu, natomiast drugi i trzeci poziom mają tradycyjny prostokątny kształt.
Do donżonu przylega wieża Shiogura, czyli „wieża magazynowania soli”, przez którą, jak się uważa, dawniej prowadziło wejście do donżonu. Na pierwszym piętrze zamku odwiedzający mogą wykonać zdjęcia w strojach z epoki Edo. W odbudowanym donżonie jedynie figury mitycznych stworzeń shachihoko oraz niektóre elementy dachu przypominają, że przed bitwą pod Sekigaharą wiele części zamku, w tym dachówki, było pozłacanych.
W tamtym okresie zamek nosił nazwę Kin’ujō, czyli „Złoty Zamek Kruka”. Pozłacane shachihoko, zwane kinshachi, ponownie umieszczono na dachu donżonu w 1996 roku z okazji 400. rocznicy założenia zamku. Oprócz donżonu odbudowano kilka bram, w tym Akazumon („Brama, której nie można otworzyć”), Rokamon („Brama-korytarz”) oraz Rokujuichigangiuemon („Brama na szczycie sześćdziesięciu jeden stopni”).
Wieża Tsukimiyagura, czyli „wieża do obserwacji księżyca”, została zbudowana przez Ikedę Tadakatsu w 1620 roku i zachowała się do dziś, uzyskując status „Ważnego Dobra Kultury”. Służyła nie tylko do podziwiania księżyca, ale także do przechowywania broni i, w przeciwieństwie do większości podobnych wież przeznaczonych głównie do wypoczynku, była solidnie ufortyfikowana oraz wyposażona w poważne elementy obronne, takie jak strzelnice i ishiotoshi do zrzucania kamieni. W pobliżu zachowały się pozostałości studni oraz magazynu prochu.
Innym obiektem związanym z zamkiem, który również posiada status „Ważnego Dobra Kultury”, jest wieża Nishinomaru Nishite Yagura, choć została ona przeniesiona na teren miasta. Najnowszą rekonstrukcją w obrębie zespołu zamkowego w chwili pisania tego tekstu jest budynek Tomo-no-koshikake, wzniesiony w 2024 roku; historycznie służył on jako miejsce odpoczynku dla pomocników wasali, gdy ich przełożeni prowadzili sprawy w zamku, i znajdował się w pobliżu jednej z bram, które nie zachowały się do naszych czasów. Cały kompleks zamkowy posiada status „Narodowego Zabytku Historycznego” i znajduje się na liście stu najlepszych zamków Japonii.
Zobacz także
-
Zamek Amagasaki
Za rok założenia zamku Amagasaki tradycyjnie uznaje się 1617, kiedy Toda Ujikané wzniósł tu swój zamek, który stał się administracyjnym centrum domeny Amagasaki. Jednak już w okresie Sengoku na tym miejscu istniała twierdza zbudowana przez ród Hosokawa. Po upadku zamku Itami w 1579 roku Araki Murashige — dawny wasal Ody Nobunagi, który zbuntował się przeciwko niemu — schronił się w tym wcześniejszym zamku.
-
Zamek w Hiroszimie
Mōri Terumoto (1553–1625) był wnukiem i prawowitym spadkobiercą słynnego Mōri Motonariego. Gdy w 1571 roku stanął na czele klanu Mōri, odziedziczył rozległe terytoria obejmujące znaczną część regionów San’in i San’yō w zachodniej części wyspy Honsiu. Ponadto klan Mōri dysponował największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie flotą morską swoich czasów.
-
Zamek Fukuyama
Po klęsce stronników Toyotomiego Hideyoriego w kampaniach osakijskich z lat 1614–1615 w Japonii nadal istniało wiele rodów, których lojalność wobec siogunatu Tokugawa nie była pełna, zwłaszcza w zachodnim regionie Chūgoku. Mizuno Katsunari (1564–1651), kuzyn Tokugawy Ieyasu, stał się pierwszym z bliskich domowi Tokugawa panów feudalnych, tzw. fudai daimyō, przeniesionym do tego strategicznie ważnego obszaru.
-
Zamek Tiba
Za założyciela klanu Chiba uważa się Chiba Tsunesige (1083–1180), który w 1126 roku przeniósł swoją siedzibę do rejonu Inohana i wzniósł tam silnie ufortyfikowaną warownię. Choć sam Tsunesige pochodził z klanu Taira, ród Chiba później poparł Minamoto no Yoritomo, przyszłego twórcę pierwszego siogunatu.
-
Zamek Sunomata
Oda Nobunaga, w ramach swojego „ostatecznego rozwiązania” konfliktu z klanem Saitō, zaplanował budowę fortu w rejonie Sunomata, który miał służyć jako wysunięta baza do ataku na zamek Inabayama (później przemianowany na Gifu). Sunomata była bagnistym obszarem położonym między zamkiem Ogaki, twierdzą klanu Oda, a Inabayamą, główną fortecą klanu Saitō. Wcześniejsze próby wzniesienia w tym miejscu umocnień, podejmowane przez generałów Ody Sakumę Nobumoriego i Shibatę Katsuiego, zakończyły się niepowodzeniem. Wówczas zadanie powierzono młodemu wasalowi Kinoshicie Tokichirō, który później stał się znany jako Toyotomi Hideyoshi.
-
Zamek Shibata
Dokładny moment pojawienia się pierwszych budowli na terenie dzisiejszego zamku nie jest znany; powszechnie uważa się jednak, że pierwsze umocnione konstrukcje powstały tu w okresie Muromachi, gdy ziemie te znajdowały się pod kontrolą klanu Shibata.
-
Zamek Okayama
Według różnych przekazów najwcześniejsze fortyfikacje na terenie dzisiejszego zamku Okayama powstały już w XIV wieku i zostały wzniesione przez ród Nawa. Rzeka Asahigawa była wykorzystywana jako naturalna przeszkoda obronna, chroniąca jedną ze stron umocnień.
Na początku XVI wieku ród Kanamitsu zbudował tu nowy zamek, który wówczas nosił nazwę Ishiyama. W 1573 roku przeszedł on pod kontrolę rodu Ukita, po czym Ukita Naoie (1529–1582) rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę przebudowę. Nie zdążył jej ukończyć z powodu śmierci, a dalsze prace kontynuował jego syn Hideie. -
Zamek Nagahama
Hashiba, później znany jako Toyotomi Hideyoshi, po klęsce klanu Azai otrzymał od Ody Nobunagi zamek Odani wraz z okolicznymi ziemiami. Zamek Odani był jednak położony wysoko w górach, co czyniło go mało odpowiednim do skutecznego zarządzania terytorium. Z tego powodu w 1575 roku Hideyoshi rozpoczął budowę nowego zamku w wiosce Imahama, położonej nad brzegiem jeziora Biwa. Wykorzystując znak naga z imienia Nobunagi, nadał zarówno wiosce, jak i nowemu zamkowi nazwę Nagahama.
