Aizu-Wakamatsu jest najpotężniejszym, a zarazem najstarszym zamkiem regionu Tōhoku na północy wyspy Honsiu. Jego historia sięga XIV wieku i jest ściśle związana z klanem Ashina, którego członkowie wywodzili swoje pochodzenie od legendarnego rodu Taira.
Na początku XII wieku region Aizu w prowincji Mutsu był rządzony przez Sawarę Yoshitsuru, a jego wnuk przyjął nazwisko Ashina, dając początek nowemu klanowi. W 1333 roku Ashina Naomori zbudował swoją rezydencję w Wakamatsu, która w 1384 roku została przekształcona w pełnoprawny zamek i otrzymała nazwę Kurokawa. Przez wiele stuleci, aż do restauracji Meiji w 1868 roku, pozostawał on głównym ośrodkiem wojskowym i administracyjnym regionu Aizu.
W 1553 roku zamek i region przeszły w ręce Ashiny Moriujiego, który odziedziczył je po śmierci swojego ojca, Ashiny Morikiyo. Moriuji znacznie rozszerzył wpływy klanu Ashina, odbierając ziemie klanom Uesugi i Satake. Sukcesy te doprowadziły do konfliktu z klanem Date, mimo wcześniejszego sojuszu. Współcześni zapamiętali Moriujiego jako mądrego i sprawiedliwego władcę, za którego panowania region przeżywał rozkwit gospodarczy. Jego rządy uważa się za złoty wiek klanu Ashina. W 1561 roku wycofał się z życia politycznego, poświęcił się sztuce i przekazał władzę swojemu synowi, Ashinie Moriokiemu.
Ashina Morioki okazał się nieudolnym władcą i zmarł na alkoholizm w wieku dwudziestu siedmiu lat. Po nim władzę przejął jego adoptowany syn, Ashina Moritaka, jednak z powodu swojego pochodzenia nie cieszył się poparciem dawnych wasali klanu i wkrótce został zamordowany w wyniku spisku. Nowym przywódcą został wybrany Ashina Morishige, zięć Moritaki i syn potężnego daimyō Satake Yoshishige. Jego nominacja również wywołała niezadowolenie, a wielu wasali przeszło na stronę młodego i charyzmatycznego Date Masamune. W 1585 roku klan Ashina dołączył do sojuszu przeciwko Masamune, na czele którego stał klan Hatakeyama. Połączona armia licząca trzydzieści tysięcy ludzi wkroczyła na ziemie klanu Date.
Masamune próbował powstrzymać wroga, dysponując jedynie siedmioma tysiącami wojowników, lecz poniósł klęskę w bitwie na moście Hitadori i wycofał się do zamku Motomiya. Sojusznicy przygotowywali się do szturmu, jednak otrzymali wiadomość, że ziemie Satake zostały zaatakowane przez klan Satomi. Po wycofaniu się wojsk Satake sojusz się rozpadł, a oblężenie zostało przerwane. W 1589 roku Masamune przeszedł do ofensywy, wkroczył do Aizu, stosunkowo łatwo zdobył zamek Kurokawa i ostatecznie zniszczył klan Ashina w bitwie pod Suriageharą.
W 1590 roku Toyotomi Hideyoshi rozpoczął kampanię przeciwko klanowi Hōjō i zaprosił Date Masamune do udziału w niej. Masamune nie zdołał przyłączyć się na czas i obawiał się gniewu Hideyoshiego, dlatego stawił się przed nim ubrany na biało, symbolizując gotowość na przyjęcie śmierci. Hideyoshi docenił ten gest i nie ukarał go, jednak zamek Kurokawa został skonfiskowany i przekazany wasalowi Hideyoshiego, Gamō Ujisato. Do 1592 roku Ujisato przeprowadził gruntowną przebudowę, wzniósł siedmiopiętrową wieżę główną tenshu, dodał dziedzińce Ninomaru i Sannomaru oraz przemianował zamek na Tsurugajō, czyli „Zamek Żurawia”. Nowa nazwa jednak się nie przyjęła i zamek zaczęto nazywać Aizu-Wakamatsu.
Gamō Ujisato był znany nie tylko jako dowódca wojskowy, lecz także jako mistrz ceremonii herbacianej i mecenas Sena no Rikyū. Po tym jak Rikyū został zmuszony do popełnienia rytualnego samobójstwa, a jego majątek skonfiskowano, Ujisato przyjął jego adoptowanego syna, Sena Shōana, i sprowadził go do Aizu-Wakamatsu. Na terenie zamku Shōan zbudował pawilon herbaciany Rinkaku, który zachował się do dziś.
Po śmierci Ujisato w 1595 roku zamek odziedziczył jego syn Gamō Hideyuki, lecz wkrótce na rozkaz Hideyoshiego został przeniesiony do innej domeny z drastycznym obniżeniem dochodów. Aizu-Wakamatsu przeszło następnie w ręce Uesugiego Kagekatsu, bratanka i adoptowanego syna Uesugiego Kenshina. Kagekatsu brał udział w kampaniach Hideyoshiego, a po jego śmierci został członkiem rady regencyjnej. W 1600 roku poparł Koalicję Zachodnią i poniósł klęskę w kampanii Sekigahara, w wyniku czego utracił znaczną część swoich ziem.
W 1611 roku zamek ucierpiał w wyniku trzęsienia ziemi, a jego odbudowę zakończono w 1639 roku za rządów Katō Akinariego. Wieża główna stała się pięciopiętrowa i właśnie ten wygląd posłużył później jako podstawa współczesnej rekonstrukcji. W 1643 roku zamek został przekazany Hoshinie Masayukiemu, nieślubnemu synowi drugiego sioguna Tokugawy Hidetady. Jego potomkowie, noszący nazwisko Matsudaira, rządzili Aizu-Wakamatsu przez niemal 230 lat, aż do początku okresu Meiji.
W 1852 roku domeną Aizu zaczął rządzić Matsudaira Katamori. W 1862 roku został mianowany komisarzem wojskowym Kioto i utworzył oddział Rōshigumi, z którego później wyłoniło się słynne Shinsengumi. Po przekazaniu władzy cesarzowi w 1867 roku i przewrocie w 1868 roku wybuchła wojna Boshin. Katamori pozostał wierny siogunatowi i kontynuował opór w Aizu-Wakamatsu. W ramach Sojuszu Północnego północne domeny próbowały przeciwstawić się wojskom cesarskim, lecz z powodu braku jednolitego dowództwa ponosiły kolejne porażki.
Jesienią 1868 roku wojska cesarskie przełamały obronę na przełęczy Bonari i otoczyły Aizu-Wakamatsu. Garnizon liczył około pięciu tysięcy ludzi wobec piętnastotysięcznej armii przeciwnika. Po kilku nieudanych szturmach rozpoczęło się długotrwałe oblężenie. W czasie tej oblężenia doszło do tragedii oddziału Byakkotai, kiedy dziewiętnastu młodych samurajów popełniło seppuku, błędnie sądząc, że zamek upadł.
6 listopada 1868 roku garnizon skapitulował. Zamek został poważnie zniszczony i w 1874 roku całkowicie rozebrany. Podczas rozbiórki mnisi ze świątyni Amidadji uratowali i przenieśli trzykondygnacyjną wieżę Gosangai. Do połowy XX wieku na terenie zamku zachowały się jedynie fosy, kamienne mury oraz fundamenty niektórych budowli. W 1965 roku główna wieża tenshu została odbudowana i przekształcona w muzeum. W kolejnych latach odbudowano Bramę Kurogane, galerie i baszty, a w 2011 roku przeprowadzono remont donżonu, podczas którego dachówki wymieniono na czerwone.
Obecnie park Zamku Aizu-Wakamatsu uważany jest za jedno z najlepszych miejsc do podziwiania kwitnących wiśni. Od 1934 roku kompleks zamkowy posiada status Narodowego Zabytku Historycznego, a w 2006 roku został wpisany na listę „100 Wybitnych Zamków Japonii”.
Zobacz także
-
Zamek Amagasaki
Za rok założenia zamku Amagasaki tradycyjnie uznaje się 1617, kiedy Toda Ujikané wzniósł tu swój zamek, który stał się administracyjnym centrum domeny Amagasaki. Jednak już w okresie Sengoku na tym miejscu istniała twierdza zbudowana przez ród Hosokawa. Po upadku zamku Itami w 1579 roku Araki Murashige — dawny wasal Ody Nobunagi, który zbuntował się przeciwko niemu — schronił się w tym wcześniejszym zamku.
-
Zamek w Hiroszimie
Mōri Terumoto (1553–1625) był wnukiem i prawowitym spadkobiercą słynnego Mōri Motonariego. Gdy w 1571 roku stanął na czele klanu Mōri, odziedziczył rozległe terytoria obejmujące znaczną część regionów San’in i San’yō w zachodniej części wyspy Honsiu. Ponadto klan Mōri dysponował największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie flotą morską swoich czasów.
-
Zamek Fukuyama
Po klęsce stronników Toyotomiego Hideyoriego w kampaniach osakijskich z lat 1614–1615 w Japonii nadal istniało wiele rodów, których lojalność wobec siogunatu Tokugawa nie była pełna, zwłaszcza w zachodnim regionie Chūgoku. Mizuno Katsunari (1564–1651), kuzyn Tokugawy Ieyasu, stał się pierwszym z bliskich domowi Tokugawa panów feudalnych, tzw. fudai daimyō, przeniesionym do tego strategicznie ważnego obszaru.
-
Zamek Tiba
Za założyciela klanu Chiba uważa się Chiba Tsunesige (1083–1180), który w 1126 roku przeniósł swoją siedzibę do rejonu Inohana i wzniósł tam silnie ufortyfikowaną warownię. Choć sam Tsunesige pochodził z klanu Taira, ród Chiba później poparł Minamoto no Yoritomo, przyszłego twórcę pierwszego siogunatu.
-
Zamek Sunomata
Oda Nobunaga, w ramach swojego „ostatecznego rozwiązania” konfliktu z klanem Saitō, zaplanował budowę fortu w rejonie Sunomata, który miał służyć jako wysunięta baza do ataku na zamek Inabayama (później przemianowany na Gifu). Sunomata była bagnistym obszarem położonym między zamkiem Ogaki, twierdzą klanu Oda, a Inabayamą, główną fortecą klanu Saitō. Wcześniejsze próby wzniesienia w tym miejscu umocnień, podejmowane przez generałów Ody Sakumę Nobumoriego i Shibatę Katsuiego, zakończyły się niepowodzeniem. Wówczas zadanie powierzono młodemu wasalowi Kinoshicie Tokichirō, który później stał się znany jako Toyotomi Hideyoshi.
-
Zamek Shibata
Dokładny moment pojawienia się pierwszych budowli na terenie dzisiejszego zamku nie jest znany; powszechnie uważa się jednak, że pierwsze umocnione konstrukcje powstały tu w okresie Muromachi, gdy ziemie te znajdowały się pod kontrolą klanu Shibata.
-
Zamek Okayama
Według różnych przekazów najwcześniejsze fortyfikacje na terenie dzisiejszego zamku Okayama powstały już w XIV wieku i zostały wzniesione przez ród Nawa. Rzeka Asahigawa była wykorzystywana jako naturalna przeszkoda obronna, chroniąca jedną ze stron umocnień.
Na początku XVI wieku ród Kanamitsu zbudował tu nowy zamek, który wówczas nosił nazwę Ishiyama. W 1573 roku przeszedł on pod kontrolę rodu Ukita, po czym Ukita Naoie (1529–1582) rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę przebudowę. Nie zdążył jej ukończyć z powodu śmierci, a dalsze prace kontynuował jego syn Hideie. -
Zamek Nagahama
Hashiba, później znany jako Toyotomi Hideyoshi, po klęsce klanu Azai otrzymał od Ody Nobunagi zamek Odani wraz z okolicznymi ziemiami. Zamek Odani był jednak położony wysoko w górach, co czyniło go mało odpowiednim do skutecznego zarządzania terytorium. Z tego powodu w 1575 roku Hideyoshi rozpoczął budowę nowego zamku w wiosce Imahama, położonej nad brzegiem jeziora Biwa. Wykorzystując znak naga z imienia Nobunagi, nadał zarówno wiosce, jak i nowemu zamkowi nazwę Nagahama.
