Aizu-Wakamatsu jest najpotężniejszym, a zarazem najstarszym zamkiem regionu Tōhoku na północy wyspy Honsiu. Jego historia sięga XIV wieku i jest ściśle związana z klanem Ashina, którego członkowie wywodzili swoje pochodzenie od legendarnego rodu Taira.
Na początku XII wieku region Aizu w prowincji Mutsu był rządzony przez Sawarę Yoshitsuru, a jego wnuk przyjął nazwisko Ashina, dając początek nowemu klanowi. W 1333 roku Ashina Naomori zbudował swoją rezydencję w Wakamatsu, która w 1384 roku została przekształcona w pełnoprawny zamek i otrzymała nazwę Kurokawa. Przez wiele stuleci, aż do restauracji Meiji w 1868 roku, pozostawał on głównym ośrodkiem wojskowym i administracyjnym regionu Aizu.
W 1553 roku zamek i region przeszły w ręce Ashiny Moriujiego, który odziedziczył je po śmierci swojego ojca, Ashiny Morikiyo. Moriuji znacznie rozszerzył wpływy klanu Ashina, odbierając ziemie klanom Uesugi i Satake. Sukcesy te doprowadziły do konfliktu z klanem Date, mimo wcześniejszego sojuszu. Współcześni zapamiętali Moriujiego jako mądrego i sprawiedliwego władcę, za którego panowania region przeżywał rozkwit gospodarczy. Jego rządy uważa się za złoty wiek klanu Ashina. W 1561 roku wycofał się z życia politycznego, poświęcił się sztuce i przekazał władzę swojemu synowi, Ashinie Moriokiemu.
Ashina Morioki okazał się nieudolnym władcą i zmarł na alkoholizm w wieku dwudziestu siedmiu lat. Po nim władzę przejął jego adoptowany syn, Ashina Moritaka, jednak z powodu swojego pochodzenia nie cieszył się poparciem dawnych wasali klanu i wkrótce został zamordowany w wyniku spisku. Nowym przywódcą został wybrany Ashina Morishige, zięć Moritaki i syn potężnego daimyō Satake Yoshishige. Jego nominacja również wywołała niezadowolenie, a wielu wasali przeszło na stronę młodego i charyzmatycznego Date Masamune. W 1585 roku klan Ashina dołączył do sojuszu przeciwko Masamune, na czele którego stał klan Hatakeyama. Połączona armia licząca trzydzieści tysięcy ludzi wkroczyła na ziemie klanu Date.
Masamune próbował powstrzymać wroga, dysponując jedynie siedmioma tysiącami wojowników, lecz poniósł klęskę w bitwie na moście Hitadori i wycofał się do zamku Motomiya. Sojusznicy przygotowywali się do szturmu, jednak otrzymali wiadomość, że ziemie Satake zostały zaatakowane przez klan Satomi. Po wycofaniu się wojsk Satake sojusz się rozpadł, a oblężenie zostało przerwane. W 1589 roku Masamune przeszedł do ofensywy, wkroczył do Aizu, stosunkowo łatwo zdobył zamek Kurokawa i ostatecznie zniszczył klan Ashina w bitwie pod Suriageharą.
W 1590 roku Toyotomi Hideyoshi rozpoczął kampanię przeciwko klanowi Hōjō i zaprosił Date Masamune do udziału w niej. Masamune nie zdołał przyłączyć się na czas i obawiał się gniewu Hideyoshiego, dlatego stawił się przed nim ubrany na biało, symbolizując gotowość na przyjęcie śmierci. Hideyoshi docenił ten gest i nie ukarał go, jednak zamek Kurokawa został skonfiskowany i przekazany wasalowi Hideyoshiego, Gamō Ujisato. Do 1592 roku Ujisato przeprowadził gruntowną przebudowę, wzniósł siedmiopiętrową wieżę główną tenshu, dodał dziedzińce Ninomaru i Sannomaru oraz przemianował zamek na Tsurugajō, czyli „Zamek Żurawia”. Nowa nazwa jednak się nie przyjęła i zamek zaczęto nazywać Aizu-Wakamatsu.
Gamō Ujisato był znany nie tylko jako dowódca wojskowy, lecz także jako mistrz ceremonii herbacianej i mecenas Sena no Rikyū. Po tym jak Rikyū został zmuszony do popełnienia rytualnego samobójstwa, a jego majątek skonfiskowano, Ujisato przyjął jego adoptowanego syna, Sena Shōana, i sprowadził go do Aizu-Wakamatsu. Na terenie zamku Shōan zbudował pawilon herbaciany Rinkaku, który zachował się do dziś.
Po śmierci Ujisato w 1595 roku zamek odziedziczył jego syn Gamō Hideyuki, lecz wkrótce na rozkaz Hideyoshiego został przeniesiony do innej domeny z drastycznym obniżeniem dochodów. Aizu-Wakamatsu przeszło następnie w ręce Uesugiego Kagekatsu, bratanka i adoptowanego syna Uesugiego Kenshina. Kagekatsu brał udział w kampaniach Hideyoshiego, a po jego śmierci został członkiem rady regencyjnej. W 1600 roku poparł Koalicję Zachodnią i poniósł klęskę w kampanii Sekigahara, w wyniku czego utracił znaczną część swoich ziem.
W 1611 roku zamek ucierpiał w wyniku trzęsienia ziemi, a jego odbudowę zakończono w 1639 roku za rządów Katō Akinariego. Wieża główna stała się pięciopiętrowa i właśnie ten wygląd posłużył później jako podstawa współczesnej rekonstrukcji. W 1643 roku zamek został przekazany Hoshinie Masayukiemu, nieślubnemu synowi drugiego sioguna Tokugawy Hidetady. Jego potomkowie, noszący nazwisko Matsudaira, rządzili Aizu-Wakamatsu przez niemal 230 lat, aż do początku okresu Meiji.
W 1852 roku domeną Aizu zaczął rządzić Matsudaira Katamori. W 1862 roku został mianowany komisarzem wojskowym Kioto i utworzył oddział Rōshigumi, z którego później wyłoniło się słynne Shinsengumi. Po przekazaniu władzy cesarzowi w 1867 roku i przewrocie w 1868 roku wybuchła wojna Boshin. Katamori pozostał wierny siogunatowi i kontynuował opór w Aizu-Wakamatsu. W ramach Sojuszu Północnego północne domeny próbowały przeciwstawić się wojskom cesarskim, lecz z powodu braku jednolitego dowództwa ponosiły kolejne porażki.
Jesienią 1868 roku wojska cesarskie przełamały obronę na przełęczy Bonari i otoczyły Aizu-Wakamatsu. Garnizon liczył około pięciu tysięcy ludzi wobec piętnastotysięcznej armii przeciwnika. Po kilku nieudanych szturmach rozpoczęło się długotrwałe oblężenie. W czasie tej oblężenia doszło do tragedii oddziału Byakkotai, kiedy dziewiętnastu młodych samurajów popełniło seppuku, błędnie sądząc, że zamek upadł.
6 listopada 1868 roku garnizon skapitulował. Zamek został poważnie zniszczony i w 1874 roku całkowicie rozebrany. Podczas rozbiórki mnisi ze świątyni Amidadji uratowali i przenieśli trzykondygnacyjną wieżę Gosangai. Do połowy XX wieku na terenie zamku zachowały się jedynie fosy, kamienne mury oraz fundamenty niektórych budowli. W 1965 roku główna wieża tenshu została odbudowana i przekształcona w muzeum. W kolejnych latach odbudowano Bramę Kurogane, galerie i baszty, a w 2011 roku przeprowadzono remont donżonu, podczas którego dachówki wymieniono na czerwone.
Obecnie park Zamku Aizu-Wakamatsu uważany jest za jedno z najlepszych miejsc do podziwiania kwitnących wiśni. Od 1934 roku kompleks zamkowy posiada status Narodowego Zabytku Historycznego, a w 2006 roku został wpisany na listę „100 Wybitnych Zamków Japonii”.
Zobacz także
-
Zamek Wakayama
Zamek Wakayama został zbudowany w 1585 roku, kiedy Toyotomi Hideyoshi nakazał swojemu bratu przyrodniemu ze strony matki, Hashibie (Toyotomi) Hidenadze, wzniesienie zamku na miejscu niedawno zdobytego zamku Ota. Celem tej budowy było zapewnienie kontroli nad równie niedawno podbitą prowincją Kii. Zgodnie z już ugruntowaną tradycją Hidenaga powierzył projekt swojemu ekspertowi od budowy zamków — Todo Takatorze. Takatora bardzo dokładnie skontrolował miejsce przyszłego zamku, osobiście sporządził kilka projektów, stworzył model planowanego zamku i brał udział w pracach wytyczania terenu (nawabari). Do budowy zaangażował ponad 10 tysięcy robotników i ukończył projekt na wielką skalę w ciągu jednego roku, co jak na tamte czasy uważano za wyjątkowo szybkie.
-
Zamek Toyama
Zamek Toyama znajduje się niemal w samym centrum dawnej prowincji Etchū i jest otoczony rozległą równiną z dużą liczbą rzek. Pierwszy zamek nad brzegiem rzeki Jinzu został zbudowany w 1543 roku przez Jimbo Nagamoto. Klan Jimbo był wasalem klanu Hatakeyama i zarządzał zachodnią częścią prowincji Etchū. Wschodnia część prowincji należała do ich rywali, klanu Shiina, którzy również byli wasalami Hatakeyama. Od XV wieku wpływy starego klanu Hatakeyama zaczęły stopniowo słabnąć, dlatego Jimbo i Shiina prowadzili nieustanne wojny o kontrolę nad prowincją. W tym czasie siły ruchu Ikkō-ikki okresowo interweniowały, pomagając raz jednej stronie, raz drugiej.
-
Zamek Takada
W okresie Sengoku ziemie, na których później powstał zamek Takada, należały do prowincji Echigo i znajdowały się pod kontrolą klanu Uesugi.
-
Zamek Kishiwada
Słynny XIV-wieczny dowódca wojskowy Kusunoki Masashige (1294–1336), który posiadał rozległe ziemie na południe od terenów dzisiejszej Osaki, polecił jednemu ze swoich wasali, Kishiwada Osamu, zbudować ufortyfikowaną rezydencję. Rozkaz ten wykonano około 1336 roku. Te umocnienia stały się pierwszymi budowlami na miejscu, na którym później powstał zamek Kishiwada. Od samego początku zamek znajdował się w strategicznie ważnym położeniu — mniej więcej w połowie drogi między miastami Wakayama i Osaka, na południe od ważnego portu Sakai. Z powodu tego położenia w okresach działań wojennych wielokrotnie przechodził z rąk do rąk.
-
Zamek Kaminoyama
Zamek Kamino-yama znajdował się w centrum ważnego węzła logistycznego, pośrodku równiny Yonezawa, która stanowiła bramę do zachodniej części regionu Tohoku. To właśnie tutaj krzyżowały się drogi łączące obszary Aizu, Fukushima i Yamagata.
-
Zamek Imabari
Tōdō Takatora (1556–1630) w różnych okresach był wasalem znanych klanów: Azai, Oda, Toyotomi oraz Tokugawa. Brał udział w bitwie pod Anegawą (1570), w bitwie pod Shizugatake (1583), w inwazjach na Kiusiu i Koreę, w kampanii Sekigahara (1600) oraz w oblężeniu Osaki (1614–1615).
-
Zamek Iwakuni
Kikkawa Hiroie (1561–1625) był wnukiem słynnego daimyo Mori Motonariego i wasalem klanu Mori. Pod dowództwem Mori Terumoto walczył w obu wyprawach koreańskich i brał udział w obronie zamku Ulsan. Podczas bitwy pod Sekigaharą Hiroie znajdował się ze swoją trzytysięczną armią po stronie Koalicji Zachodniej; jednak jeszcze przed rozpoczęciem bitwy wysłał Tokugawie Ieyasu tajną wiadomość, w której oświadczył, że nie zamierza walczyć z wojskami Tokugawy. W wyniku jego bezczynności do bitwy nie mogło również przystąpić 15 tysięcy żołnierzy dowodzonych przez Mori Hidemoto, ponieważ Hiroie zablokował im drogę.
-
Zamek Gujo Hachiman
Zamek Gujo Hachiman znajduje się na górze Hachiman o wysokości 350 metrów, w pobliżu miejsca, gdzie łączą się rzeki Yoshidagawa i Kodaragava, a także niedaleko rzeki Nagaragawa. W okresie Sengoku obszar ten miał ogromne znaczenie strategiczne: znajdował się na ważnym skrzyżowaniu szlaków łączących prowincję Mino na południu z Morzem Japońskim na północy, a także prowincję Hida na wschodzie z prowincją Echizen na zachodzie.
