Tachibana Muneshige urodził się jako najstarszy syn Takahashiego Shigetane, jednego z głównych wasali klanu Ōtomo i dowódcy zamku Iwaya. W dzieciństwie nosił imię Senkumamaru. Jego wczesne lata przypadły na okres intensywnych konfliktów zbrojnych między klanem Ōtomo a innymi potężnymi rodami wojowników z Kyūshū – przede wszystkim klanami Shimazu, Akizuki i Ryūzōji.
Ojciec Muneshigego, Shigetane, słynął jako mistrz wojny partyzanckiej. Szczególnie upodobał sobie stosowanie pozorowanych odwrotów, wciągając wroga w fałszywe poczucie zwycięstwa, po czym przeprowadzał kontrataki na jego rozbite formacje.
Klany Takahashi i Tachibana wspólnie opierały się próbom sąsiednich potęg przejęcia ziem w prowincji Chikuzen. Przywódcy obu klanów byli znani ze swojej odwagi, zdecydowania i znakomitego myślenia taktycznego, a przez wiele lat skutecznie odpierali ataki wszystkich trzech wrogich klanów.
Adopcja do klanu Tachibana
Istnieje dobrze znana, lecz słabo udokumentowana opowieść dotycząca przejścia Senkumamaru do sprzymierzonego klanu Tachibana. Według tej historii Takahashi Shigetane i Dōsetsu, głowa klanu Tachibana, wspólnie oglądali pewne przedstawienie teatralne. Jego charakter pozostaje nieznany, jednak nagle przerodziło się ono w gwałtowną kłótnię między aktorami, w trakcie której jeden z nich został zabity. Wśród widzów wybuchła panika i zaczęli oni rzucać się ku wyjściom.
Ośmioletni Senkumamaru pozostał jednak na miejscu i spokojnie obserwował zajście. Nawet gdy w końcu został porwany przez uciekający tłum, głośno śmiał się z przerażonych widzów. Jego opanowanie i odwaga zrobiły ogromne wrażenie na Dōsetsu, który zaproponował adopcję Senkumamaru do klanu Tachibana, ponieważ sam nie miał męskiego potomka.
Z braku syna Dōsetsu zaczął nawet przygotowywać swoją córkę Ginchiyo do objęcia przywództwa nad klanem. Rozwiązanie to budziło niezadowolenie wśród wielu wasali Tachibana, gdyż nie wszyscy byli gotowi zaakceptować kobietę jako głowę rodu. Dlatego Dōsetsu zaproponował kompromis: adoptuje Senkumamaru, który poślubi Ginchiyo, a razem będą rządzić klanem.
Shigetane przez wiele lat sprzeciwiał się temu planowi, ponieważ Senkumamaru miał zostać jego następcą w klanie Takahashi. Z tego powodu współczesne kroniki często nazywają go Takahashi Munetora. Ostatecznie jednak do adopcji doszło i stał się znany jako Tachibana Muneshige.
Pierwsze kampanie wojenne
Uważa się, że Muneshige wziął udział w swojej pierwszej kampanii wojennej w 1581 roku, walcząc przeciwko klanowi Akizuki pod dowództwem Dōsetsu. Legenda głosi, że podczas jednej z bitew trafił strzałą w ramię wasala Akizuki o imieniu Horie Bizen. Choć rana była lekka, Bizen wyrwał strzałę i z mieczem w ręku ruszył na czternastoletniego Muneshigego. Ku zdumieniu Bizena młodzieniec potrafił walczyć z nim jak równy z równym. Zmagali się przez pewien czas, aż samuraj z klanu Ōtomo pospieszył Muneshigemu z pomocą i zabił Bizena.
W 1584 roku Ōtomo Sōrin rozkazał klanom Tachibana i Takahashi odzyskać ziemie w prowincji Chikugo, zajęte przez Akizuki. Muneshige walczył pod sztandarem Tachibana, lecz u boku wojowników swojego biologicznego ojca. Pozostawiono go na tyłach z rozkazem obrony zamku Tachibana na górze Tachibana, podczas gdy Dōsetsu i Shigetane wyruszyli naprzeciw siłom Akizuki.
Gdy Akizuki Tanezane zbliżył się do zamku i przygotował oblężenie, Muneshige poprowadził nocny wypad, atakując obóz wroga i podpalając go. Tanezane został zmuszony do przerwania oblężenia i odwrotu.
Konflikt między ojcem a synem
Po powrocie armii urządzono ucztę zwycięską na cześć Muneshigego. Podczas uczty Muneshige nazwał Shigetane swoim ojcem – co było biologicznie prawdziwe, lecz politycznie niestosowne, gdyż jego oficjalnym ojcem był już Dōsetsu. Shigetane publicznie go poprawił, przypominając, że Muneshige należy teraz na stałe do klanu Tachibana.
Wydaje się, że Shigetane wciąż żałował utraty swego dziedzica i dopiero wówczas w pełni uświadomił sobie, jak wybitnego wojownika stracił. Tylko silne emocje mogą tłumaczyć fakt, że publicznie skarcił syna podczas uczty wydanej na jego cześć.
Śmierć Dōsetsu i małżeństwo z Ginchiyo
W 1585 roku Tachibana Dōsetsu zmarł podczas wyprawy przeciwko zamkowi Neko. Jego córka Ginchiyo formalnie objęła przywództwo nad klanem. Źródła różnią się co do tego, czy ona i Muneshige byli już małżeństwem od czasu adopcji, czy też ślub odbył się dopiero po śmierci Dōsetsu. Podaje się kilka przyczyn, dla których Ginchiyo przez długi czas odmawiała poślubienia Muneshigego: nieufność wobec niego jako członka klanu Takahashi, brak szacunku dla jego osiągnięć i zdolności lub po prostu osobista niechęć.
Istnieje także legenda, według której Ginchiyo wyzwała Muneshigego na pojedynek, obiecując mu małżeństwo w razie zwycięstwa. Do pojedynku miało dojść na dziedzińcu zamku Yanagawa, gdzie Muneshige przegrał i został odesłany do zamku Tachibana. Opowieść ta jest jednak najprawdopodobniej późniejszym wymysłem.
Ostatecznie do ślubu doszło, lecz był to związek czysto polityczny. Małżonkowie mieszkali w oddzielnych zamkach i nie mieli dzieci.
Inwazja Shimazu i śmierć Shigetane
Kolejny rok okazał się katastrofalny dla klanu Ōtomo. Ōtomo Sōrin stracił wielu swoich generałów w serii nieudanych kampanii. Ryūzōji Takanobu poległ w walkach z klanem Shimazu, co pozwoliło Shimazu Yoshihisie skierować uwagę na prowincję Bungo. W maju 1586 roku Sōrin opuścił swoją rezydencję w Usuki i udał się do Osaki, by szukać ochrony u Toyotomiego Hideyoshiego.
Tymczasem Shimazu najechali ziemie klanu Takahashi i oblegli zamek Iwaya. Siły atakujące, dowodzone przez Shimazu Yoshihiro, historycy szacują na od 20 000 do 50 000 wojowników. Shigetane mógł przeciwstawić im jedynie garnizon liczący 700 ludzi. Zamek wytrzymał oblężenie przez 27 dni i odparł kilka szturmów, lecz ostatecznie upadł. Shigetane zginął.
Oblężenie zamku Tachibana
Po upadku Iwaya kolejnym celem armii Shimazu stał się zamek Tachibana. Oblężeniem osobiście dowodził Shimazu Yoshihisa. Muneshige nie pozostał bierny za murami – jego oddziały niemal codziennie przeprowadzały niespodziewane wypady, w tym nocne rajdy, nieustannie nękając oblegających. Według jednego z przekazów Muneshige osobiście poprowadził atak i powrócił z kilkudziesięcioma głowami wroga.
Gdy nadeszła wiadomość o potężnej armii Hideyoshiego maszerującej na pomoc Ōtomo, Yoshihisa zdecydował się na odwrót. Muneshige, sądząc, że Shimazu przygotowują ostateczny szturm, przypuścił desperacki atak na siły Yoshihisy. Shimazu nie spodziewali się takiego działania, a Muneshige w istocie wygrał starcie, po czym wycofał się z powrotem do zamku.
Zwycięstwo nad Shimazu i wzrost znaczenia
Źródła nie są zgodne co do dalszych wydarzeń. Jedne twierdzą, że Muneshige ścigał wycofujących się Shimazu i odzyskał zamek Iwaya, inne – że wycofał się do zamku Yanagawa, podczas gdy zamek Tachibana wpadł w ręce Shimazu. W każdym razie Muneshige wkrótce dołączył do armii Hideyoshiego i wziął udział w kampaniach, które w 1587 roku doprowadziły do klęski Shimazu.
W nagrodę za zasługi Muneshige otrzymał ziemie wokół zamku Yanagawa o wartości 100 000 koku ryżu – a według niektórych przekazów nawet 130 000. Było to niemal sto razy więcej niż dochody, jakie czerpał wcześniej z zamku Tachibana. Został również zwolniony z zależności wasalnej wobec klanu Ōtomo i odtąd rządził niezależnym klanem Tachibana.
Kampanie koreańskie
W 1588 roku Muneshige pomógł Sassie Narimasie w stłumieniu rebelii w prowincji Higo. Podczas tej kampanii nawiązał bliską przyjaźń z Kobayakawą Hidekane. W rezultacie, podczas pierwszej inwazji na Koreę w 1592 roku, Muneshige służył pod dowództwem adopcyjnego ojca Hidekane, Kobayakawy Takakage.
W Korei oddziały Muneshigego początkowo pełniły rolę straży tylnej, zabezpieczając drogi w okręgu Muju, podczas gdy Takakage maszerował w kierunku Seulu. Muneshige został jednak niespodziewanie zaatakowany przez armię chińską w trakcie marszu i zmuszony do odwrotu.
Później, w 1593 roku, Muneshige uczestniczył jako część awangardy w bitwie pod Byeokjegwan, gdzie dzięki terminowemu przybyciu posiłków Takakage wojska chińskie zostały pokonane. Młodszy brat Muneshigego, który objął po ojcu przywództwo nad klanem Takahashi, również wyróżnił się w tej bitwie.
Podczas drugiej inwazji na Koreę w latach 1597–1598 Muneshige zajmował się głównie obroną zamków zdobytych na Koreańczykach. Jego jedyną aktywną operacją bojową była pomoc wycofującej się armii Konishiego Yukinagi. W jej trakcie Muneshige walczył ramię w ramię z wojownikami klanu Shimazu – swoimi dawnymi wrogami.
Rozwód i Sekigahara
Po śmierci Hideyoshiego w 1598 roku Muneshige i Ginchiyo formalnie się rozwiedli. Ginchiyo została mniszką buddyjską, kontynuując jednocześnie praktykę sztuk walki.
Podczas kampanii Sekigahara w 1600 roku Muneshige przyłączył się do Koalicji Zachodniej, mimo niechęci do Ishidy Mitsunariego, odrzucając hojne propozycje Tokugawy Ieyasu. Dowodząc tysiącem ludzi, wziął udział w oblężeniu zamku Ōtsu. Uważa się, że Muneshige dysponował artylerią oblężniczą, używaną przeciw obrońcom. Zamek padł 21 października – tego samego dnia, w którym Tokugawa Ieyasu wygrał bitwę pod Sekigaharą.
Muneshige wycofał się w stronę Osaki i zamierzał dołączyć do jej obrońców, lecz Mōri Terumoto, nominalny dowódca Koalicji Zachodniej i zarządca zamku Osaka, poradził mu powrót do rodzinnej prowincji w celu jej obrony.
Ostatnia obrona i upadek
Według legendy w porcie Osaki Muneshige spotkał resztki armii Shimazu. Pod dowództwem Shimazu Yoshihiro wracali oni na Kyūshū, unikając oddziałów poszukiwawczych Tokugawy. Doradcy Muneshigego namawiali go do ataku na dawnych sojuszników i pomszczenia śmierci biologicznego ojca, argumentując, że lepsza okazja się nie nadarzy. Muneshige postąpił jednak szlachetnie: odmówił ataku na Yoshihiro w chwili jego słabości i faktycznie połączył z nim siły w drodze powrotnej.
Wkrótce po powrocie do zamku Yanagawa Muneshige stanął w obliczu 40-tysięcznej armii sprzymierzonych pod dowództwem Katō Kiyomasy, Nabeshimy Naoshige i Kurody Kanbeia. Jak zawsze, oblężenie zamku Muneshigego okazało się trudne. Wierny strategii wojny podjazdowej, przeprowadzał on liczne udane wypady, zadając oblegającym poważne straty. Jednak braki żywności i amunicji narastały, a każde starcie przynosiło nieodwracalne straty. Zginęło kilku kluczowych dowódców i wielu obrońców.
Podczas ostatniej zasadzki w trakcie odwrotu do zamku Muneshige omal nie stracił życia, gdy wróg zacieśniał okrążenie. Jego ucieczkę umożliwiła mała świątynia na południe od zamku, z której wyszły uzbrojone i opancerzone buddyjskie mniszki, osłaniając jego odwrót. Kobiecym oddziałem dowodziła Tachibana Ginchiyo. Muneshige został ranny i ostatecznie przystąpił do negocjacji, w których jego dawni towarzysze z kampanii koreańskich, Kiyomasa i Kanbei, przekonali go do kapitulacji.
Ciekawostka: Shimazu Yoshihiro wysłał niewielki oddział odsieczy na pomoc Muneshigemu, lecz dotarł on dopiero po kapitulacji zamku. Wojska te nie wzięły więc udziału w walkach i wróciły do swojej prowincji.
Rōnin i przywrócenie łask
Muneshige został uznany za buntownika, pozbawiony tytułów i ziem oraz zdegradowany do rangi rōnina. Katō Kiyomasa i Maeda Toshinaga zaprosili go do swojej służby, lecz Muneshige odmówił. Uważa się, że Kiyomasa osobiście wstawił się u Ieyasu o ułaskawienie Muneshigego i przywrócenie mu statusu daimyō. Trzy lata później Ieyasu nadał Muneshigemu niewielkie lenno w północnym Kyūshū, z dala od jego rodowych ziem.
Podczas kampanii Osaka w latach 1614–1615 Muneshige został zmuszony do walki po stronie Tokugawów przeciwko dawnym sojusznikom. Służył pod dowództwem drugiego sioguna, Tokugawy Hidetady, walcząc z wojskami Mōriego Katsunagi. Następnie przywrócono mu ziemie w pobliżu zamku Yanagawa oraz dochód w wysokości 100 000 koku.
Później Muneshige służył jako jeden z instruktorów odpowiedzialnych za szkolenie trzeciego sioguna, Tokugawy Iemitsu. Jego ostatnią kampanią było stłumienie powstania Shimabara w 1637 roku.
Dziedzictwo i zbroja
Jedna ze zbroi Tachibany Muneshigego jest przechowywana w Muzeum Tachibana, znajdującym się na terenie dawnego zamku Yanagawa. Na podstawie tej zbroi można wnioskować, że Muneshige wyróżniał się jak na Japończyka swojej epoki wyjątkowym wzrostem – około 180 centymetrów – oraz niezwykłą siłą fizyczną. Jego hełm typu Etchū zunari kabuto waży półtora raza więcej niż typowe hełmy tego rodzaju, gdyż wykonano go z grubszego metalu. Ozdoba hełmu w formie okręgu nosi nazwę wanuki wakidate.
Podobny motyw pojawia się na kirysie i w zapiskach klanu Tachibana określany jest jako getsurin, czyli „krąg księżyca”. Symbol ten był używany także przez inne klany, gdzie znany był jako yanome – „oko węża”. Przykładowo Katō Kiyomasa posługiwał się tym samym emblematem. Wielu badaczy interpretuje to wspólne wzornictwo jako wskazówkę dotyczącą przyjaźni między Kiyomasą a Muneshigem.
Metal kirysu również jest grubszy niż zwykle; łączna waga kirysu i fartucha kusazuri wynosi około 12 kilogramów. Zbroja ta była najprawdopodobniej kuloodporna.
Zobacz także
-
Zamek Maruoka
Zamek Maruoka znajduje się w centralnej części dawnego miasta Maruoka, które obecnie wchodzi w skład miasta Sakai. Obszar ten leży w północno-wschodniej części prefektury Fukui. Zamek został wzniesiony na brzegu rzeki Kuzuryū, po przeciwnej stronie miasta Fukui, które było dawniej centrum administracyjnym prowincji Echizen. Dzięki swojemu położeniu Maruoka miał duże znaczenie strategiczne, ponieważ kontrolował jednocześnie dwie ważne trasy: drogę Hokurikudō prowadzącą z prowincji Kaga oraz szlak Mino Kaidō łączący te tereny z prowincją Mino.
-
Yamagata Masakage
Masakage był jednym z najbardziej lojalnych i utalentowanych dowódców Takedy Shingena. Należał do słynnej listy „Dwudziestu Czterech Generałów Takedy Shingena”, a także do wąskiego grona czterech szczególnie zaufanych wodzów znanych jako Shitennō.
-
Yagyu Munenori
Yagyū Munenori rozpoczął służbę u Tokugawy Ieyasu w czasie, gdy u jego boku znajdował się jeszcze jego ojciec, Yagyū Muneyoshi. W 1600 roku Munenori wziął udział w decydującej bitwie pod Sekigaharą. Już w 1601 roku został mianowany instruktorem kenjutsu Tokugawy Hidetady, syna Ieyasu, który później został drugim siogunem z rodu Tokugawa.
-
Yagyu Muneyoshi
Samuraj pochodzący z prowincji Yamato, wywodził się z rodziny, która poniosła klęskę w walce z klanem Tsutsui. Muneyoshi po raz pierwszy wziął udział w bitwie w wieku szesnastu lat. Zmuszony przez okoliczności, wstąpił na służbę domu Tsutsui, a następnie służył Miyoshi Tōkei. Później znalazł się pod dowództwem Matsunagi Hisahide i z czasem został wasalem najpierw Ody, a następnie Toyotomiego.
-
Endo Naozune
Naozune służył u Azai Nagamasy i był jednym z czołowych wasali tego rodu, znanym ze swojej odwagi i determinacji. Towarzyszył Nagamasie podczas jego pierwszego spotkania z Odą Nobunagą i już wtedy prosił o pozwolenie na zabicie Nobunagi, obawiając się go jako niezwykle niebezpiecznego człowieka; Nagamasa jednak nie wyraził na to zgody.
-
Hosokawa Sumimoto
Sumimoto pochodził z klanu Hosokawa: był biologicznym synem Hosokawy Yoshiharu, a jednocześnie adoptowanym synem Hosokawy Masamoto, spadkobiercy Hosokawy Katsumoto, jednego z głównych inspiratorów wojny Ōnin. Masamoto był homoseksualistą, nigdy się nie ożenił i nie miał własnych dzieci. Początkowo adoptował Sumiyukiego, przedstawiciela arystokratycznego rodu Kujō, jednak wybór ten spotkał się z niezadowoleniem i ostrą krytyką ze strony starszych wasali domu Hosokawa. W rezultacie Masamoto zmienił swoją decyzję i ogłosił Sumimoto swoim następcą, reprezentanta bocznej linii klanu Hosokawa, od dawna osiadłej w prowincji Awa na wyspie Shikoku. Niemal natychmiast chłopiec został wciągnięty w złożoną i zażartą sieć intryg politycznych.
-
Honda Masanobu
Masanobu początkowo należał do otoczenia Tokugawy Ieyasu, lecz później przeszedł na służbę Sakai Shōgena, daimyō i kapłana z Ueno. Zmiana ta automatycznie uczyniła go wrogiem Ieyasu, który pozostawał w konflikcie z ruchem Ikkō-ikki w prowincji Mikawa. Po rozgromieniu Ikkō-ikki w 1564 roku Masanobu został zmuszony do ucieczki, jednak z czasem powrócił i ponownie wstąpił na służbę Ieyasu. Nie zdobył sławy jako dowódca wojskowy z powodu rany odniesionej w młodości, mimo to przez następnych pięćdziesiąt lat niezmiennie pozostawał po stronie Ieyasu.
Honda Masazumi
Masazumi był najstarszym synem Hondy Masanobu. Od młodych lat służył Tokugawie Ieyasu u boku swojego ojca, biorąc udział w sprawach rodu Tokugawa i stopniowo zdobywając doświadczenie zarówno w sferze wojskowej, jak i administracyjnej. W decydującej bitwie pod Sekigaharą w 1600 roku Masazumi należał do rdzenia wojsk Tokugawy, co świadczyło o wysokim poziomie zaufania, jakim darzył go Ieyasu. Po zakończeniu kampanii powierzono mu szczególnie delikatne zadanie – służbę w straży pokonanego Ishidy Mitsunariego, jednego z głównych przeciwników Tokugawy, co wymagało wyjątkowej niezawodności i ostrożności.
