Nitta Yoshisada był lojalnym żołnierzem cesarza Go-Daigo, który w latach 30. XIV wieku próbował przywrócić bezpośrednie rządy cesarskie w Japonii. Ród Nitta był spokrewniony z rodem Ashikaga i miał starszą linię rodową. Jednak nie dołączył do Minamoto Yoritomo na początku jego wojny z Tairami — w przeciwieństwie do Ashikaga — i dlatego nie otrzymał wysokich stanowisk w siogunacie Kamakura. To mogło być jedną z przyczyn, dla których Yoshisada wystąpił przeciwko klanowi Hōjō w 1333 roku.
Innym możliwym powodem było to, że Ashikaga Takauji, stojący niżej niż Yoshisada w hierarchii rodzinnej, przeszedł już na stronę Go-Daigo. W ten sposób ród Nitta ponownie narażał się na utratę urzędów i nagród. Dwa tygodnie po tym, jak armia Ashikagi Takaujiego wypędziła żołnierzy Hōjō z Kioto, Nitta Yoshisada zdobył Kamakurę — rezydencję władców Hōjō. Stało się to 21 maja 1333 roku. Regent Hōjō Tokitoki oraz znaczna liczba jego zwolenników — według rozmaitych, głównie legendarnych źródeł od kilku setek do kilku tysięcy osób — popełnili samobójstwo, otoczeni przez wroga w płonącym pałacu.
Legenda o zdobyciu Kamakury
Ze zdobyciem Kamakury wiąże się znana legenda. Podczas natarcia armia Nitty Yoshisady została uwięziona na wąskim przesmyku między twierdzą wroga a flotą. Według legendy Yoshisada ofiarował swój miecz bogu morza, prosząc, aby ten cofnął wody i pozwolił jego wojskom przejść.
Obraz Yoshisady rzucającego miecz w morze, aby wody się rozstąpiły, głęboko zakorzenił się w kulturze japońskiej — podobnie jak w kulturze europejskiej postać Mojżesza rozstępującego Morze Czerwone. Jednak najprawdopodobniej Yoshisada po prostu wykorzystał odpływ, przeprowadził swoją armię po piaszczystej mieliźnie i zaatakował rezydencję Hōjō z nieoczekiwanej strony.
Rzeczywisty przebieg upadku Kamakury
Mniej znany, lecz bardziej wiarygodny jest rzeczywisty przebieg wydarzeń. W 1956 roku w miejscowości Zaimokuza, niedaleko dawnej lokalizacji Kamakury, japońscy archeolodzy odkryli kilkaset szkieletów. Uważa się, że należały one do obrońców i mieszkańców Kamakury, którzy zginęli, gdy wojska Nitty Yoshisady wkroczyły do miasta.
Wśród męskich szkieletów znajdowało się wiele kobiecych, a nawet dziecięcych. Obrażenia obejmowały odrąbane kości rąk i nóg oraz czaszki ze śladami ciosów mieczem. Ślady uderzeń znaleziono na 60% męskich, 30% kobiecych i 10% dziecięcych szkieletów. Charakter obrażeń wskazuje, że większość ofiar nie miała hełmów ani zbroi i została trafiona od tyłu lub z boku.
Najprawdopodobniej po przełamaniu obrony samurajów Hōjō jeźdźcy Yoshisady wdarli się do miasta, pędząc przed sobą bezbronnych mieszkańców i tnąc ich bez rozróżnienia — niezależnie od płci i wieku. Stanowi to wyraźny kontrast z rycerskim obrazem samurajów opisanym w Heike Monogatari. Życie i śmierć w tamtej epoce były znacznie brutalniejsze i bardziej prozaiczne niż przedstawia to to piękne, lecz wyidealizowane dzieło.
Wzrost znaczenia Yoshisady i początek konfliktu z Ashikagami
Za swoje zasługi Nitta Yoshisada został w tym samym roku mianowany gubernatorem prowincji Echigo oraz zastępcą gubernatora prowincji Kozuke i Harima. Kiedy Takauji zbuntował się przeciw Go-Daigo, Yoshisada stał się głównodowodzącym sił lojalistów.
Nawet utalentowany Kusunoki Masashige, który tak wiele zrobił dla przywrócenia władzy cesarskiej, musiał mu się podporządkować, choć uważał go za nieudolnego dowódcę. W istocie zdobycie Kamakury było jedynym przypadkiem, kiedy Yoshisada działał szybko i samodzielnie. We wszystkich pozostałych bitwach okazał się dowódcą niezdecydowanym i nieskutecznym, a swoje zwycięstwa zawdzięczał zdolnościom młodszego brata Wakiya Yoshisuke oraz innych dowódców rodu Nitta.
Błędy dowódcy
W bitwie nad rzeką Iruma Yoshisada miał zamiar się wycofać i przegrałby ją, gdyby nie pomysłowość jego wasala Miury Yoshikatsu. Ten zwinął chorągwie bojowe i wraz ze swoim oddziałem spokojnie wjechał do obozu zwolenników Hōjō, którzy uznali ich za posiłki, orientując się w pomyłce dopiero wtedy, gdy byli już otoczeni.
W innym przypadku, uciekając przed Ashikagą Takauji, Yoshisada nie zniszczył za sobą mostów, mimo próśb swoich samurajów. Powtarzał, że silniejszy wróg i tak będzie w stanie je odbudować.
Wreszcie oblężenie małej twierdzy całą armią pod wpływem chwilowego gniewu, jak pod Shirahatą, było skrajną lekkomyślnością, zwłaszcza w obliczu liczebnej przewagi przeciwnika.
Charakter Yoshisady i jego śmierć
Opisy sugerują, że Yoshisada był podatny na nagłe zmiany nastroju — napady okrucieństwa przeplatały się u niego z melancholią i samokrytyką, co tłumaczy wiele jego impulsywnych działań.
Mimo swojej nieudolności jako dowódca, był odważnym samotnym wojownikiem. Wielokrotnie osobiście osłaniał odwrót swoich wojsk, rzucał się w najniebezpieczniejsze starcia i świetnie władał mieczem. Dzięki temu kilkakrotnie odpierał liczniejszych przeciwników, a nawet przecinał lecące w jego stronę strzały.
Zginął jak bohater, choć bez strategicznego znaczenia. Przed decydującą bitwą z Takauji osobiście poprowadził stu jeźdźców na zwiad. Gdy oddział wpadł w zasadzkę, Yoshisada długo walczył, aż trafiła go zabłąkana strzała, która ugodziła go prosto w czoło.
Zobacz także
-
Takeda Nobuyoshi
Takeda Nobuyoshi (1128–1186 lub później) był wybitnym japońskim panem samurajskim schyłkowego okresu Heian i wczesnego okresu Kamakura oraz założycielem rodu Takeda.
-
Tokugawa Iemochi
Tokugawa Iemochi (1846–1866) był czternastym siogunem siogunatu Tokugawów i sprawował władzę od 1858 roku aż do śmierci. Jego panowanie przypadło na burzliwe ostatnie lata siogunatu, kiedy Japonia mierzyła się z rosnącą presją mocarstw zachodnich oraz poważnymi wewnętrznymi konfliktami politycznymi.
-
Tokugawa Ienari
Tokugawa Ienari (1773–1841) był jedenastym siogunem siogunatu Tokugawów i sprawował władzę w latach 1787–1837, co czyni go najdłużej panującym siogunem z rodu Tokugawa. Był prawnukiem ósmego sioguna, Tokugawy Yoshimune.
-
Matsudaira Nobuyasu
Matsudaira Nobuyasu miał zaledwie dwadzieścia lat, gdy jego ojciec nakazał mu popełnić seppuku. Powodem nie była porażka w bitwie, lecz kryzys wewnątrz rodu Tokugawa, który stał się zbyt niebezpieczny, by go ignorować.
-
Zamek Maruoka
Zamek Maruoka znajduje się w centralnej części dawnego miasta Maruoka, które obecnie wchodzi w skład miasta Sakai. Obszar ten leży w północno-wschodniej części prefektury Fukui. Zamek został wzniesiony na brzegu rzeki Kuzuryū, po przeciwnej stronie miasta Fukui, które było dawniej centrum administracyjnym prowincji Echizen. Dzięki swojemu położeniu Maruoka miał duże znaczenie strategiczne, ponieważ kontrolował jednocześnie dwie ważne trasy: drogę Hokurikudō prowadzącą z prowincji Kaga oraz szlak Mino Kaidō łączący te tereny z prowincją Mino.
-
Yamagata Masakage
Masakage był jednym z najbardziej lojalnych i utalentowanych dowódców Takedy Shingena. Należał do słynnej listy „Dwudziestu Czterech Generałów Takedy Shingena”, a także do wąskiego grona czterech szczególnie zaufanych wodzów znanych jako Shitennō.
-
Yagyu Munenori
Yagyū Munenori rozpoczął służbę u Tokugawy Ieyasu w czasie, gdy u jego boku znajdował się jeszcze jego ojciec, Yagyū Muneyoshi. W 1600 roku Munenori wziął udział w decydującej bitwie pod Sekigaharą. Już w 1601 roku został mianowany instruktorem kenjutsu Tokugawy Hidetady, syna Ieyasu, który później został drugim siogunem z rodu Tokugawa.
-
Yagyu Muneyoshi
Samuraj pochodzący z prowincji Yamato, wywodził się z rodziny, która poniosła klęskę w walce z klanem Tsutsui. Muneyoshi po raz pierwszy wziął udział w bitwie w wieku szesnastu lat. Zmuszony przez okoliczności, wstąpił na służbę domu Tsutsui, a następnie służył Miyoshi Tōkei. Później znalazł się pod dowództwem Matsunagi Hisahide i z czasem został wasalem najpierw Ody, a następnie Toyotomiego.
