Historia zamku Edo sięga okresu Heian, kiedy to klan Edo zbudował tu niewielką fortecę. W 1457 roku wasal klanu Uesugi, Ota Dokan (1432–1486), wzniósł w tym miejscu pełnoprawny zamek. Wewnętrzne spory osłabiły klan Uesugi, a w 1524 roku wnuk Ota Dokana, Ota Yasutaka, bez walki przekazał zamek wojskom Hojo, dowodzonym przez ambitnego Hojo Souna. Chociaż główną fortecą klanu pozostawał zamek Odawara, Edo było uważane za ważny punkt strategiczny.
Tokugawa Ieyasu, którego rodowe ziemie znajdowały się w okolicy współczesnego Shizuoka, pod koniec XVI wieku kontrolował rozległe terytoria. W 1590 roku, po zwycięstwie Toyotomi Hideyoshi nad klanem Hojo, Ieyasu został zmuszony do wymiany swoich pięciu prowincji na osiem mniej rozwiniętych, ale perspektywicznych w regionie Kanto. Wybrał Edo na swoją nową rezydencję.
W tym czasie Edo było skromnym miasteczkiem. Ieyasu gruntownie przebudował nie tylko zamek, ale i samo miasto, kładąc podwaliny pod jego przyszły rozwój. Zamek stał się największym na świecie w tamtych czasach i przekształcił się w polityczne centrum kraju. Po zwycięstwie pod Sekigahara w 1600 roku i uzyskaniu tytułu szoguna w 1603 roku Ieyasu uczynił Edo nową stolicą Japonii, rozpoczynając w ten sposób trwającą ponad 250 lat epokę szogunatu Tokugawa.
Na początku XVII wieku zamek znacznie się rozbudowuje: pojawia się północny dziedziniec Kitano-maru, zachodni dziedziniec Nishi-no-maru i główny donżon Tenshukaku, zbudowany w 1607 roku, prawdopodobnie przy udziale architekta Todo Takatora. Po ostatecznym zwycięstwie nad Toyotomi Hideyori w 1615 roku rozpoczęła się wielka przebudowa: mury stały się wyższe i mocniejsze, zmieniono koryto rzeki Kanda, a nowy donżon pojawił się w 1622 roku.
Za panowania trzeciego szoguna, Tokugawy Iemitsu, w 1638 roku zakończono ostatnią fazę budowy: wykopano zewnętrzny rów o długości 15 km, zbudowano liczne wieże i bramy, a donżon przebudowano na pięciopiętrową budowlę z miedzianym dachem i czarnymi ścianami.
Zamek był podzielony na dziedzińce z rezydencjami daimyo, do których musieli się oni przenosić zgodnie z kolejnością służby (sankin kotai). W hommaru znajdował się pałac szoguna – hommaru-goten, podzielony na trzy części: Ooku (pomieszczenia mieszkalne), Chūoku (do użytku osobistego i spotkań z bliskimi) oraz Omote (przyjmowanie oficjalnych gości i urzędników). W ninomaru znajdował się skromniejszy pałac, do którego przenoszono się w przypadku pożaru. Oba budynki zostały zniszczone przez pożar w 1873 roku i nie zostały odbudowane.
W 1657 roku pożar zniszczył większość zamku, w tym donżon. Próby jego odbudowy, zaproponowane przez historyka Arai Hakusekiego w 1712 roku, nie zostały zrealizowane. Donżon nigdy nie został odbudowany.
Klan Tokugawa rządził krajem z zamku Edo przez 15 pokoleń, aż do restauracji Meiji. Po klęsce w wojnie Boshin zamek przeszedł pod kontrolę nowego rządu. Ucierpiał również w wyniku trzęsień ziemi i bombardowań podczas II wojny światowej.
Obecnie część zamku służy jako rezydencja cesarza, a pozostała część jest otwarta dla turystów, w tym Park Wschodni (Higashi Gyoen), ruiny donżonu i kamienne mury ishigaki, ułożone bez zaprawy. To właśnie dzięki temu przetrwały one wielkie trzęsienie ziemi w 1923 roku.
Z ponad 20 wież zamku do naszych czasów nie zachowała się żadna w oryginalnym stanie. Niektóre zostały odrestaurowane na podstawie historycznych rysunków. Najbardziej znana to Fudziyamagura, zbudowana w 1659 roku w hommaru, która zastąpiła spaloną donżon. Przy dobrej pogodzie widać z niej górę Fudzi.
Zachowały się lub zostały odtworzone również zadaszone przejścia (na przykład Fujimita Mon'yagura), wieże Tatsumiya-gura (Sakurada-gura) w Sannomaru i Fushimiya-gura w Nishinomaru, zbudowana prawdopodobnie z materiałów zamku Fushimi.
Szczególnie interesujące są bramy zamku. Trzy z nich mają status „ważnego dobra kultury”: Soto Sakurada (1617), Tayasu (1636) i Shimizu (1658). Wszystkie są przykładem fortyfikacji typu masugata – z jaguramon, koraimon i strzelnicami.
Główna brama Otemon, prowadząca do pałacu cesarskiego, połączona jest z nim pięknym kamiennym mostem Seimon Ishibashi, przebudowanym w epoce Meiji.
W 2006 roku Stowarzyszenie Japońskich Zamków umieściło Edo na liście „100 wybitnych zamków Japonii”, a cały kompleks zamkowy został uznany za „Szczególny obiekt historyczny”.
Zobacz także
-
Zamek Arato
Zamek Arato został zbudowany w 1524 roku przez ród Yamada na rozkaz ich seniora, Murakamiego, jako niewielka górska warownia. Z czasem zyskał strategiczne znaczenie i stał się jednym z głównych punktów konfliktu między dwoma słynnymi daimyō okresu Sengoku — Takeda Shingen i Murakami Yoshikiyo. Konflikt ten uczynił z zamku jedną z kluczowych fortec w walce o kontrolę nad Shinano Province.
-
Zamek Tatsuno
Zamek Tatsuno nie jest pojedynczą fortyfikacją, lecz kompleksem składającym się z dwóch części: górskiej twierdzy położonej na szczycie góry Keirozan oraz zamku typu nizinna-górska znajdującego się u jej podnóża. Górska warownia została zbudowana około 1499 roku przez Akamatsu Murahide. W okresie Muromachi klan Akamatsu był wpływowym rodem, który u szczytu swojej potęgi kontrolował prowincje Settsu, Harima, Bizen i Mimasaka. Przodkowie Murahide brali bezpośredni udział w wydarzeniach powstania Genkō w XIV wieku oraz w późniejszym ustanowieniu siogunatu Ashikaga. Jednak w XV wieku, w wyniku procesu gekokujō, klan zaczął tracić swoją pozycję pod naporem rosnących w siłę rodów, w tym swoich dawnych wasali — klanów Urakami i Bessho. Dodatkowo Akamatsu znajdowali się pod stałą presją ze strony klanu Amago z prowincji Izumo.
-
Zamek Takamatsu
Zamek Takamatsu został założony przez Ikomę Chikamasę (1526–1603), który w 1587 roku został mianowany władcą Takamatsu przez Toyotomi Hideyoshiego. W następnym roku Chikamasa rozpoczął budowę zamku na wybrzeżu Morza Wewnętrznego (Setonaikai), kończąc ją w 1590 roku. Cztery pokolenia rodu Ikoma rządziły z tego zamku.
-
Zamek Sawajama
W okresie Kamakura Sabo Tokitsuna, szósty syn Sasaki Sadatsuny, zbudował fort na górze Sawayama. Fort ten zajmował strategicznie ważne położenie, ponieważ umożliwiał kontrolę ruchu na ważnym szlaku Tōsandō, który później stał się znany jako Nakasendō. Droga ta łączyła stolicę Kioto ze wschodnimi regionami kraju. Ze względu na swoje położenie umocnienie miało duże znaczenie militarne i w czasach wojen domowych wielokrotnie stawało się miejscem zaciekłych walk.
-
Zamek Nadzima
Uważa się, że pierwsze budowle w tym miejscu zostały wzniesione przez Tachibana Akitoshi (?-1568), głowę klanu Tachibana, bocznej linii rodu Ōtomo, jako pomocnicze fortyfikacje zamku Tachibanayama. W 1587 roku Toyotomi Hideyoshi przejął kontrolę nad wyspą Kyushu i nadał prowincję Chikuzen Kobayakawa Takakage, jednemu z głównych wasali klanu Mori. Takakage rozpoczął w 1588 roku budowę nowego zamku na miejscu istniejących umocnień. Dokładna data ukończenia nie jest znana, jednak w chwili rozpoczęcia inwazji na Koreę w 1592 roku zamek był już gotowy, gdyż źródła odnotowują, że Toyotomi Hideyoshi zatrzymał się tam na noc w drodze do zamku Hizen Nagoya, który pełnił funkcję głównej kwatery sił inwazyjnych.
-
Zamek Kubota
Za założyciela zamku uważa się Satake Yoshinobu (1570–1633). Yoshinobu był jednym z sześciu wielkich generałów Toyotomi Hideyoshi. W czasie kampanii pod Odawarą w 1590 roku brał udział w oblężeniu zamku Oshi pod dowództwem Ishida Mitsunari, z którym utrzymywał dobre relacje.
-
Zamek Kavanoe
Zamek Kawanoe znajduje się na niewielkim wzgórzu Wasi-yama w pobliżu strefy portowej dzielnicy Kawanoe w mieście Shikokuchuo, zajmując centralne położenie na północnym wybrzeżu wyspy Shikoku. Kawanoe był również znany jako zamek Butsuden. Termin „butsuden” w Japonii oznacza sale świątynne, dlatego uważa się, że przed wybudowaniem zamku w tym miejscu znajdowała się świątynia buddyjska. Ze względu na swoje położenie na styku czterech prowincji wyspy Shikoku Kawanoe miał duże znaczenie strategiczne i wielokrotnie stawał się celem ataków rywalizujących sił dążących do przejęcia militarnej kontroli nad regionem.
-
Zamek Yokote
Za założycieli zamku uważa się ród Onodera. Onodera byli pierwotnie niewielkim rodem z prowincji Shimotsuke i służyli Minamoto no Yoritomo (1147–1199), założycielowi pierwszego siogunatu. W walkach przeciwko rodowi Fujiwara z gałęzi Ōshū wyróżnili się i zostali nagrodzeni ziemiami w okolicach Yokote. Około XIV wieku Onodera przenieśli swoją stałą siedzibę do Yokote. Ich pierwotną twierdzą był zamek Numadate, lecz po serii starć z potężnym rodem Nambu przenieśli swoją bazę na miejsce dzisiejszego zamku Yokote. Prawdopodobnie właśnie wtedy powstały pierwsze umocnienia.
