Historia zamku Edo sięga okresu Heian, kiedy to klan Edo zbudował tu niewielką fortecę. W 1457 roku wasal klanu Uesugi, Ota Dokan (1432–1486), wzniósł w tym miejscu pełnoprawny zamek. Wewnętrzne spory osłabiły klan Uesugi, a w 1524 roku wnuk Ota Dokana, Ota Yasutaka, bez walki przekazał zamek wojskom Hojo, dowodzonym przez ambitnego Hojo Souna. Chociaż główną fortecą klanu pozostawał zamek Odawara, Edo było uważane za ważny punkt strategiczny.
Tokugawa Ieyasu, którego rodowe ziemie znajdowały się w okolicy współczesnego Shizuoka, pod koniec XVI wieku kontrolował rozległe terytoria. W 1590 roku, po zwycięstwie Toyotomi Hideyoshi nad klanem Hojo, Ieyasu został zmuszony do wymiany swoich pięciu prowincji na osiem mniej rozwiniętych, ale perspektywicznych w regionie Kanto. Wybrał Edo na swoją nową rezydencję.
W tym czasie Edo było skromnym miasteczkiem. Ieyasu gruntownie przebudował nie tylko zamek, ale i samo miasto, kładąc podwaliny pod jego przyszły rozwój. Zamek stał się największym na świecie w tamtych czasach i przekształcił się w polityczne centrum kraju. Po zwycięstwie pod Sekigahara w 1600 roku i uzyskaniu tytułu szoguna w 1603 roku Ieyasu uczynił Edo nową stolicą Japonii, rozpoczynając w ten sposób trwającą ponad 250 lat epokę szogunatu Tokugawa.
Na początku XVII wieku zamek znacznie się rozbudowuje: pojawia się północny dziedziniec Kitano-maru, zachodni dziedziniec Nishi-no-maru i główny donżon Tenshukaku, zbudowany w 1607 roku, prawdopodobnie przy udziale architekta Todo Takatora. Po ostatecznym zwycięstwie nad Toyotomi Hideyori w 1615 roku rozpoczęła się wielka przebudowa: mury stały się wyższe i mocniejsze, zmieniono koryto rzeki Kanda, a nowy donżon pojawił się w 1622 roku.
Za panowania trzeciego szoguna, Tokugawy Iemitsu, w 1638 roku zakończono ostatnią fazę budowy: wykopano zewnętrzny rów o długości 15 km, zbudowano liczne wieże i bramy, a donżon przebudowano na pięciopiętrową budowlę z miedzianym dachem i czarnymi ścianami.
Zamek był podzielony na dziedzińce z rezydencjami daimyo, do których musieli się oni przenosić zgodnie z kolejnością służby (sankin kotai). W hommaru znajdował się pałac szoguna – hommaru-goten, podzielony na trzy części: Ooku (pomieszczenia mieszkalne), Chūoku (do użytku osobistego i spotkań z bliskimi) oraz Omote (przyjmowanie oficjalnych gości i urzędników). W ninomaru znajdował się skromniejszy pałac, do którego przenoszono się w przypadku pożaru. Oba budynki zostały zniszczone przez pożar w 1873 roku i nie zostały odbudowane.
W 1657 roku pożar zniszczył większość zamku, w tym donżon. Próby jego odbudowy, zaproponowane przez historyka Arai Hakusekiego w 1712 roku, nie zostały zrealizowane. Donżon nigdy nie został odbudowany.
Klan Tokugawa rządził krajem z zamku Edo przez 15 pokoleń, aż do restauracji Meiji. Po klęsce w wojnie Boshin zamek przeszedł pod kontrolę nowego rządu. Ucierpiał również w wyniku trzęsień ziemi i bombardowań podczas II wojny światowej.
Obecnie część zamku służy jako rezydencja cesarza, a pozostała część jest otwarta dla turystów, w tym Park Wschodni (Higashi Gyoen), ruiny donżonu i kamienne mury ishigaki, ułożone bez zaprawy. To właśnie dzięki temu przetrwały one wielkie trzęsienie ziemi w 1923 roku.
Z ponad 20 wież zamku do naszych czasów nie zachowała się żadna w oryginalnym stanie. Niektóre zostały odrestaurowane na podstawie historycznych rysunków. Najbardziej znana to Fudziyamagura, zbudowana w 1659 roku w hommaru, która zastąpiła spaloną donżon. Przy dobrej pogodzie widać z niej górę Fudzi.
Zachowały się lub zostały odtworzone również zadaszone przejścia (na przykład Fujimita Mon'yagura), wieże Tatsumiya-gura (Sakurada-gura) w Sannomaru i Fushimiya-gura w Nishinomaru, zbudowana prawdopodobnie z materiałów zamku Fushimi.
Szczególnie interesujące są bramy zamku. Trzy z nich mają status „ważnego dobra kultury”: Soto Sakurada (1617), Tayasu (1636) i Shimizu (1658). Wszystkie są przykładem fortyfikacji typu masugata – z jaguramon, koraimon i strzelnicami.
Główna brama Otemon, prowadząca do pałacu cesarskiego, połączona jest z nim pięknym kamiennym mostem Seimon Ishibashi, przebudowanym w epoce Meiji.
W 2006 roku Stowarzyszenie Japońskich Zamków umieściło Edo na liście „100 wybitnych zamków Japonii”, a cały kompleks zamkowy został uznany za „Szczególny obiekt historyczny”.
Zobacz także
-
Zamek Kokura
Zamek Kokura jest tradycyjnie uznawany za założony przez Hosokawę Tadaokiego (1563–1645), chociaż w chwili, gdy ród Hosokawa przejął kontrolę nad tymi ziemiami, fortyfikacja istniała już co najmniej od 1569 roku i najprawdopodobniej została wzniesiona przez członków rodu Mori.
-
Zamek Ikeda
W 1334 roku Ikeda Noriyoshi wzniósł w tym miejscu niewielki fort, który z czasem był wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany. Podczas wojny Ōnin (1467–1477) ród Ikeda opowiedział się po stronie Koalicji Zachodniej. W rezultacie zamek Ikeda został zaatakowany i zdobyty przez wojska Koalicji Wschodniej, jednak wkrótce został odbity, dzięki czemu uniknął poważnych zniszczeń.
-
Zamek Aizu-Wakamatsu
Aizu-Wakamatsu jest najpotężniejszym, a zarazem najstarszym zamkiem regionu Tōhoku na północy wyspy Honsiu. Jego historia sięga XIV wieku i jest ściśle związana z klanem Ashina, którego członkowie wywodzili swoje pochodzenie od legendarnego rodu Taira.
-
Zamek Marugame
Zamek Marugame należy do tak zwanej „Autentycznej Dwunastki”, grupy dwunastu zamków, których donżony przetrwały do czasów współczesnych bez poważnych przebudów od okresu Edo.
-
Zamek Iyo Matsuyama
Historycznie centrum prowincji Iyo — odpowiadającej dzisiejszej prefekturze Ehime na wyspie Shikoku — stanowiło miasto Imabari, natomiast okolice Matsuyamy były postrzegane jako rolnicze peryferia z rozległymi równinami i niskimi wzgórzami. W okresie Muromachi centralną częścią prowincji zarządzał ród Kano z zamku Yuzuki. Wraz z nadejściem epoki Sengoku ród ten utracił jednak swoje dawne wpływy i musiał funkcjonować w cieniu potężniejszych klanów Mori i Chōsokabe. Po podboju Shikoku przez wojska Toyotomiego Hideyoshiego w 1587 roku północna część prowincji Iyo została przekazana Fukushimie Masanoriemu, jednemu z tzw. „Siedmiu Włóczni z Shizugatake”. W 1595 roku Masanori został przeniesiony do zamku Kiyosu, a ziemie wokół Matsuyamy przypadły innemu z Siedmiu Włóczni — Katō Yoshiakiemu, który otrzymał zamek Masaki oraz dochód w wysokości 60 000 koku ryżu.
-
Zamek Kanazawa
Budowa zamku Kanazawa rozpoczęła się w 1580 roku na polecenie Sakumy Morimasy, wasala Ody Nobunagi. Zamek został zbudowany na miejscu świątyni sekty Ikko-Ikki Oyama Gobo, dlatego czasami nazywany jest zamkiem Oyama. Morimasa zdążył wykopać kilka rowów i rozpocząć budowę miasta przyzamkowego. Jednak po klęsce w bitwie pod Shizugatake w 1583 roku został stracony, a posiadłość zamku przeszła w ręce Maedy Toshie (1538–1599).
-
Zamek Nakatsu
Kuroda Yoshitaka (1546–1604) był jednym z najbliższych doradców legendarnego wodza Toyotomi Hideyoshi. Brał udział w kluczowych kampaniach wojskowych końca XVI wieku — w wyprawie na Shikoku w 1585 roku i wyprawie na Kyushu w 1587 roku. Później, podczas drugiej kampanii w Korei, Yoshitaka pełnił funkcję głównego doradcy dowódcy wojsk inwazyjnych Kobayakawa Hideaki. Po śmierci Hideyoshi przysiągł wierność Tokugawie Ieyasu, zapewniając sobie w ten sposób wpływy i protekcję nowego przywódcy Japonii.
-
Zamek Edo
Historia zamku Edo sięga okresu Heian, kiedy to klan Edo zbudował tu niewielką fortecę. W 1457 roku wasal klanu Uesugi, Ota Dokan (1432–1486), wzniósł w tym miejscu pełnoprawny zamek. Wewnętrzne spory osłabiły klan Uesugi, a w 1524 roku wnuk Ota Dokana, Ota Yasutaka, bez walki przekazał zamek wojskom Hojo, dowodzonym przez ambitnego Hojo Souna. Chociaż główną fortecą klanu pozostawał zamek Odawara, Edo było uważane za ważny punkt strategiczny.
